ABD'nin Georgia eyaletinin başkenti Atlanta'da belediye çalışanları, 2026 FIFA Dünya Kupası maçlarına ev sahipliği yapacak kentin merkezindeki bir parkta aylardır yaşayan evsizlerin çadır, ilaç, kimlik kartı ve diğer kişisel eşyalarını uyarı yapmadan çöpe attı. Olay, kentin evsizlere yönelik politikalarını yeniden tartışmaya açarken, Dünya Kupası gibi büyük bir organizasyon öncesinde sosyal adalet hassasiyetini gündeme taşıdı.
Parkta rutin bakım adı altında eşya imhası
Atlanta Şehir Meclisi üyesi Liliana Bakhtiari'nin aktardığına göre, belediye personeli 12 Mart 2025 sabahı Piedmont Park'ın bir bölümünde operasyon düzenledi. Bakhtiari, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yaklaşık 15 evsizin haftalardır ağaçlık alanda yaşadığını ve ekiplerin herhangi bir uyarı yapmadan tüm eşyaları kamyonlarla toplayarak götürdüğünü belirtti. Olayın ardından bir evsiz kadının kalp ilaçlarını çöp konteynırında aradığı görüntüler tepki çekti.
Atlanta Şehir İdaresi sözcüsü, operasyonun 'rutin park bakım çalışması' olduğunu savundu. Sözcü, 'Parkımızın temiz ve güvenli kalması için düzenli temizlik yapıyoruz. Bu sabah da ekiplerimiz molozları kaldırmak için çalıştı' ifadelerini kullandı. Ancak Bakhtiari, bu açıklamanın gerçeği yansıtmadığını, çünkü evsizlerin kişisel eşyalarının 'moloz' olarak nitelendirilemeyeceğini vurguladı.
Dünya Kupası öncesi 'temizlik' operasyonu iddiası
Atlanta, 2026 FIFA Dünya Kupası grup maçlarına ev sahipliği yapacak 16 kent arasında yer alıyor. Kentin Mercedes-Benz Stadyumu'nda oynanacak karşılaşmalar öncesinde belediyenin şehir merkezindeki parkları 'temizleme' politikası izlediği yönünde eleştiriler artıyor. Evsiz hakları savunucuları, bunun bir 'sosyal temizlik' operasyonu olduğunu belirterek, Atlanta'nın evsiz nüfusunu büyük turnuva öncesinde gözden uzaklaştırmaya çalıştığını iddia ediyor.
Georgia Legal Services Program'ın avukatlarından Rachel Green, belediyenin bu tür operasyonlarda yasal süreçleri ihlal ettiğini söyledi. Green, 'Mahkeme kararı olmadan veya en az 48 saat önceden bildirim yapılmadan evsizlerin eşyalarına el konulamaz. Bu açıkça anayasal haklara aykırı' dedi. Olayın ardından bir grup sivil toplum kuruluşu, Atlanta Belediyesi aleyhine toplu dava açmaya hazırlanıyor.
ABD'de evsizlik krizi derinleşiyor
ABD'de evsiz nüfusu 2024 itibarıyla 653 bin kişiye ulaştı ve son 5 yılda yüzde 12 artış gösterdi. Özellikle konut fiyatlarının hızla yükseldiği büyük kentlerde evsiz sayısı rekor seviyelere çıktı. Atlanta'da ise 2024 Ocak ayında yapılan sayıma göre 3 bin 200'den fazla kişi barınaksız yaşıyor. Kentte mevcut barınak kapasitesi ihtiyacı karşılamakta yetersiz kalıyor.
Evsizlikle mücadele dernekleri, belediyelerin genellikle 'park temizliği' adı altında evsizleri bölgeden uzaklaştırdığını ancak kalıcı çözüm üretmediğini belirtiyor. Ulusal Evsizlik Hukuk Merkezi (NHLP) verilerine göre, ABD'de 2023 yılında en az 52 kent evsizlerin kamp kurmasını yasaklayan düzenlemeler getirdi. Bu tür uygulamaların, evsizleri daha güvencesiz bölgelere ittiği ve temel sağlık hizmetlerine erişimlerini kısıtladığı ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Atlanta'daki bu olay, büyük uluslararası spor organizasyonları öncesinde ev sahibi kentlerin sosyal sorunları görünmez kılma eğilimini gözler önüne seriyor. Türkiye, 2023'te Kahramanmaraş depremleri sonrasında geniş çaplı barınma sorunu yaşarken, benzer durumların kentsel dönüşüm ve gecekondu politikalarıyla ilişkisi bulunuyor. Her ne kadar doğrudan bir paralellik kurmak zor olsa da, büyük organizasyonların kent yönetimlerinde sosyal adaleti ikinci plana itme riskini hatırlatıyor. Ayrıca ABD'deki evsizlik krizinin büyümesi, gelişmiş ülkelerde dahi konut politikalarının yetersiz kalabildiğini göstermesi açısından ders niteliğinde.
