Asya kıtası, demografik dönüşümün en çarpıcı örneklerinden birini yaşıyor. Bir zamanlar genç nüfusuyla tanınan bölge, artan yaşlı nüfusu ve yetersiz bakım altyapısıyla karşı karşıya. Japonya, Güney Kore ve Çin başta olmak üzere birçok Asya ülkesinde yaşlılar, hem aile bağlarının zayıflaması hem de devlet desteklerinin yetersizliği nedeniyle giderek daha fazla ihmal ediliyor. The Economist dergisinin son sayısında ele alınan bu sorun, bölgenin ekonomik ve sosyal geleceği açısından ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.
Geleneksel aile bakımı çöküyor
Asya toplumları, yüzyıllardır yaşlı bakımını aile içinde, özellikle kadınların üstlendiği bir sorumluluk olarak gördü. Ancak hızlı kentleşme, kadınların iş gücüne katılımının artması ve çekirdek aile yapısının yaygınlaşması, bu geleneksel sistemi temelinden sarstı. Japonya'da her dört yaşlıdan biri yalnız yaşıyor. Güney Kore'de ise yaşlı intihar oranları OECD ülkeleri arasında en yüksek seviyede. Çin'de uygulanan tek çocuk politikası, birçok ailede bir çiftin dört yaşlı ebeveyne bakmak zorunda kalmasına yol açtı. Bu durum, hanehalkı bütçeleri üzerinde muazzam bir baskı oluştururken, devletin bakım yükünü üstlenmesi için de acil reformları gerekli kılıyor.
Ekonomik büyüme, yaşlı bakımına ayrılan kaynakları artırmadı. Asya ülkelerinin çoğunda bakım evleri ya çok pahalı ya da çok kalitesiz. Kalifiye bakıcı sayısı yetersiz. Japonya'da 2025 yılına kadar 380 bin bakıcı açığı beklenirken, Güney Kore'de kayıtlı bakım hizmetlerinin maliyeti, ortalama bir emekli maaşının çok üzerinde. Bu sorunlar, yaşlı nüfusun hızla arttığı bir dönemde daha da derinleşiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Asya'daki yaşlı bakım krizi, yalnızca bir sosyal politika meselesi değil; aynı zamanda ekonomik ve jeopolitik sonuçları olan bir gelişme. Yaşlı nüfusun artması, iş gücü arzını daraltıyor, sağlık harcamalarını şişiriyor ve ekonomik büyümeyi yavaşlatıyor. Dünya Bankası verilerine göre, Doğu Asya ve Pasifik bölgesinde 65 yaş üstü nüfus 2050 yılına kadar ikiye katlanarak 500 milyona ulaşacak. Bu dönüşüm, emeklilik sistemlerinin sürdürülebilirliğini tehdit ederken, küresel tedarik zincirlerinde de değişimlere yol açabilir. Özellikle Çin ve Japonya gibi büyük ekonomilerde yaşlı nüfusun artışı, dünya ekonomisi üzerinde doğrudan etkili olacak. Ayrıca, Asya ülkelerinin bakım politikalarındaki başarısızlık, göçmen işçi akışını tetikleyerek bölgesel iş gücü dengelerini bozabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye de demografik dönüşüm sürecinden geçiyor. 65 yaş üstü nüfus oranı 2023'te yüzde 10,2'ye ulaştı ve bu oranın 2050'de yüzde 20'nin üzerine çıkması bekleniyor. Asya ülkelerinin yaşadığı bakım krizi, Türkiye için erken bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de de geleneksel aile bakımı zayıflarken, kurumsal bakım hizmetleri yeterince gelişmiş değil. Yaşlı bakımına yönelik kapsamlı bir kamu politikası oluşturulmazsa, ilerleyen yıllarda ciddi bir sosyal ve ekonomik yük ortaya çıkabilir. Türkiye, özellikle Japonya ve Güney Kore'nin deneyimlerinden ders çıkararak, bakım sigortası sistemleri ve toplum temelli bakım modellerini erken aşamada hayata geçirmelidir.
