Asya borsaları, teknoloji hisselerindeki satış dalgası ve Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin etkisiyle haftanın ilk işlem gününde sert düşüş kaydetti. Yapay zeka şirketlerindeki hızlı değer kaybı, Çin'in DeepSeek modelinin küresel teknoloji devlerine meydan okuması ve İsrail-Hamas savaşının bölgesel bir çatışmaya dönüşme riski, yatırımcıların güvenli liman arayışına yönelmesine neden oldu. Tokyo, Seul, Şanghay ve Hong Kong borsaları haftaya satış ağırlıklı başladı.
Gelişmenin arka planı
Çin merkezli yapay zeka girişimi DeepSeek'in ABD'li rakiplerine kıyasla çok daha düşük maliyetle geliştirdiği yapay zeka modeli, teknoloji hisselerinde hızlı bir değer kaybına yol açtı. Yatırımcılar, ABD'li teknoloji devlerinin yapay zeka alanındaki hakimiyetinin sorgulanabileceğini düşünerek hisse satışına yöneldi.
Orta Doğu cephesinde ise İsrail'in Gazze'deki operasyonları sürerken, İran destekli gruplarla çatışmaların artması, bölgesel bir savaş endişesini canlı tutuyor. Suudi Arabistan ve BAE gibi büyük ekonomiler üzerindeki belirsizlik, petrol fiyatlarının yükselmesine ve Asya borsalarında negatif bir havaya neden oldu.
ABD'den gelen makroekonomik verilerin karışık sinyaller vermesi ve Fed'in faiz indirimlerine ilişkin belirsizlik, Asya piyasalarında risk iştahını azaltan diğer faktörler arasında yer aldı. Japon yeninin değer kazanması, Tokyo borsasında ihracatçı hisselerini baskıladı.
Bölgesel veya küresel boyut
Asya borsalarındaki bu hareketler, sadece bölgesel değil, küresel piyasaları da etkiliyor. Avrupa ve ABD vadeli işlemlerinde de benzer bir düşüş eğilimi görülüyor. Yapay zeka teknolojisindeki rekabetin kızışması, yüksek değerlemelerdeki teknoloji hisselerinin yeniden fiyatlanmasına yol açarken, Orta Doğu'daki jeopolitik riskler enerji maliyetlerini yukarı çekiyor.
Uzmanlar, Çin'in DeepSeek hamlesinin ABD'nin yapay zeka alanındaki yaptırım politikasının etkisiz kalabileceği yorumunu getiriyor. Bu durum, ABD-Çin arasındaki teknoloji savaşını yeni bir boyuta taşıyabilir. Ayrıca, Orta Doğu'daki gerilimlerin neden olduğu petrol fiyatlarındaki artış, Asya'nın enerji ithalatçısı ekonomileri için ek bir maliyet yükü oluşturuyor.
Küresel yatırımcılar, bu hafta açıklanacak ABD işsizlik verileri ve Çin sanayi üretimi rakamlarına odaklanmış durumda. Piyasalar, Fed ve diğer merkez bankalarının faiz kararlarını şekillendirecek olası sinyalleri arıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya piyasalarındaki bu dalgalanmalardan doğrudan etkilenmese de küresel risk iştahındaki azalma, gelişmekte olan piyasalara yönelik portföy akımlarını olumsuz etkileyebilir. Özellikle enerji ithalatçısı konumu nedeniyle, Orta Doğu'daki gerilimlerin petrol fiyatlarını yükseltmesi, Türkiye'nin cari açığı ve enflasyonu üzerinde baskı yaratabilir. Ayrıca, ABD-Çin teknoloji rekabetinin derinleşmesi, Türkiye'nin ticaret ve teknoloji transferi stratejilerini yeniden gözden geçirmesini gerektirebilir. Yatırımcı güvenindeki zayıflama, TL varlıklar üzerinde de dolaylı baskı oluşturabilir.
