Asya-Pasifik borsaları, petrol fiyatlarının yükselmesi ve tahvil faizlerinin artmasıyla haftaya satıcılı bir başlangıç yaptı. Japonya'da Nikkei 225 endeksi %0,9 değer kaybederken, Güney Kore'de Kospi %1,2 düştü. Hong Kong Hang Seng endeksi %1,5 gerilerken, Çin anakara borsaları Shanghai Composite %0,7 ve Shenzhen Component %0,8 düşüş kaydetti. Yatırımcılar, enerji maliyetlerindeki artışın enflasyonu yeniden körükleyebileceği ve merkez bankalarını daha uzun süre sıkı para politikası izlemeye zorlayabileceği endişesiyle riskli varlıklardan uzaklaşıyor.
Petrol ve Tahvil Piyasalarındaki Hareketlilik
Uluslararası piyasalarda Brent ham petrolü varil başına 85 doların üzerine çıkarak son üç haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Batı Teksas Intermediate (WTI) ise 80 dolar sınırını aştı. Petrol fiyatlarındaki yükselişte, OPEC+ ülkelerinin üretim kısıntılarını sürdürme kararı ve Ortadoğu'daki jeopolitik gerilimler etkili oldu. Öte yandan ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,5'in üzerine çıkarak yatırımcıların hisse senedi piyasalarından çıkışını hızlandırdı. Tahvil faizlerindeki artış, özellikle teknoloji ve büyüme odaklı şirketlerin değerlemelerini baskılıyor.
Japonya Merkez Bankası (BOJ), geçtiğimiz hafta yaptığı toplantıda negatif faiz politikasından çıkış sinyali vermişti. BOJ Başkanı Kazuo Ueda, enflasyonun hedefe yaklaşması durumunda faiz artırımının masada olduğunu belirtti. Bu açıklamalar, Japon yeninin değer kazanmasına ve ihracatçı şirketlerin hisselerinin düşmesine yol açtı. Çin'de ise hükümet, ekonomik yavaşlamayı durdurmak için ek teşvik paketleri açıklamaya hazırlanıyor. Ancak artan emtia fiyatları, bu teşviklerin etkisini sınırlayabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Asya borsalarındaki düşüş, küresel piyasalardaki genel bir riskten kaçınma eğiliminin parçası. ABD'de geçen hafta açıklanan güçlü istihdam verileri, Fed'in faiz indirimini erteleyebileceği beklentisini güçlendirdi. Avrupa Merkez Bankası (ECB) da enflasyonla mücadelede temkinli duruşunu koruyor. Bu ortamda, gelişmekte olan ülke para birimleri de baskı altında. Endonezya rupisi, Tayland bahtı ve Filipin pesosu dolar karşısında değer kaybetti.
Çin'in ekonomik performansı, bölge genelinde belirleyici bir faktör olmaya devam ediyor. Ülkenin gayri safi yurtiçi hasılası (GSYH) ikinci çeyrekte beklenenden yavaş büyüdü. Emlak sektöründeki kriz ve tüketici güvenindeki zayıflık, Pekin'in daha agresif teşvik adımları atmasını gerektirebilir. Ancak petrol fiyatlarındaki yükseliş, enerji ithalatına bağımlı olan Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore gibi ülkelerin cari açıklarını artırabilir.
Jeopolitik riskler de gündemde. Rusya-Ukrayna savaşındaki gelişmeler, İsrail-Hamas çatışması ve Kızıldeniz'deki Husi saldırıları, küresel tedarik zincirlerini tehdit ediyor. Bu durum, deniz taşımacılığı maliyetlerini yükseltirken, enerji arz güvenliği endişelerini artırıyor. Asya ülkeleri, enerji ithalatında Orta Doğu'ya olan bağımlılıklarını çeşitlendirmeye çalışsa da kısa vadede bu bağımlılık devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Asya borsalarındaki düşüş ve petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye ekonomisi için doğrudan ve dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal ettiği için petrol fiyatlarındaki yükseliş, cari açığı ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, küresel riskten kaçınma eğilimi, gelişmekte olan ülke piyasalarından sermaye çıkışına neden olarak TL üzerinde baskı oluşturabilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) para politikası kararlarında küresel faiz trendlerini dikkate alması gerekecek. Öte yandan, Asya'daki ekonomik yavaşlama, Türkiye'nin ihracat pazarlarını daraltabilir. Ancak jeopolitik gerilimlerin enerji arzını tehdit etmesi, Türkiye'nin enerji koridoru rolünü öne çıkarabilir. Bu gelişmeler, Türk dış politikasında denge arayışlarını ve ekonomik diplomasiyi daha da önemli kılıyor.
