Asya borsaları, İran ile İsrail arasındaki artan gerilim ve Wall Street'teki satış dalgasının etkisiyle Pazartesi günü keskin düşüşler yaşadı. Güney Kore'nin KOSPI endeksi yüzde 8,8 değer kaybederek son yılların en büyük günlük kaybını kaydetti. Japonya'da Nikkei 225 yüzde 7,1, Tayvan'da Taiex endeksi yüzde 6,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 4,8 geriledi. Çin anakara borsaları da yüzde 3'ün üzerinde düşüşle kapandı. Analistler, jeopolitik risklerin yanı sıra ABD'de resesyon endişelerinin de piyasaları baskıladığını belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Geçtiğimiz hafta sonu İran'ın İsrail'e yönelik füze ve insansız hava aracı saldırısı, bölgede geniş çaplı bir savaş endişesini körükledi. İsrail'in misilleme tehditleri ve İran'ın daha büyük bir saldırı sinyali vermesi, küresel yatırımcıların risk iştahını kırdı. Asya piyasaları haftaya sert satışlarla başlarken, petrolde yüzde 4'e varan yükseliş, enerji fiyatları üzerinden enflasyon endişelerini tazeledi.
Wall Street'te Cuma günü beklenenden zayıf gelen ABD istihdam verileri, resesyon korkularını yeniden alevlendirmişti. S&P 500 yüzde 2,5, Nasdaq ise yüzde 3,2 düşüşle kapanmıştı. Bu iki faktörün birleşmesi, Asya'da yatırımcıların güvenli limanlara yönelmesine neden oldu. Altın fiyatları ons başına 2.450 doları aşarak rekor kırdı, Japon yeni ve İsviçre frangı gibi kaçış para birimleri değer kazandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Güney Kore'de KOSPI endeksi, 2020'deki pandemi döneminden bu yana en büyük günlük düşüşünü yaşarken, kripto para piyasaları da çakıldı. Bitcoin yüzde 12, Ethereum yüzde 15 değer kaybetti. Japonya Merkez Bankası'nın geçen hafta faiz artırımına gitmesi ve yenin güçlenmesi, ihracatçı hisseleri üzerinde ek baskı yarattı. Tayvan'da ise yarı iletken devi TSMC'nin hisseleri yüzde 8 düşerek endeksi aşağı çekti.
Analistler, çatışmanın İran ile ABD'yi doğrudan karşı karşıya getirebileceğini ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışının kesintiye uğrama riskinin yüksek olduğunu vurguluyor. Küresel enerji arzında yaşanacak bir aksama, dünya ekonomisini resesyona sürükleyebilecek bir petrol şokuna yol açabilir. Bu belirsizlik ortamında Asya merkez bankalarının müdahale olasılığı konuşuluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-İsrail çatışmasının Asya borsalarında yarattığı dalgalanma, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de dolaylı yollardan hissettirebilir. Türkiye, enerji ithalatının önemli bir kısmını İran ve Irak üzerinden yapıyor; artan petrol fiyatları cari açığı büyütebilir ve enflasyonu körükleyebilir. Ayrıca, Asya piyasalarındaki satış dalgası, risk iştahını azaltarak gelişmekte olan ülkelere sermaye akışını yavaşlatabilir. Türkiye'nin bu dönemde sıkı para politikasını sürdürmesi ve enerji arzını çeşitlendirmesi, olası şokları hafifletmede kritik önem taşıyor. Bölgesel istikrarın bozulması, Türkiye'nin Ortadoğu'daki diplomatik girişimlerini de zorlaştırabilir.
