Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilim, küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı. Asya borsaları haftanın ilk işlem gününde sert düşüşler kaydederken, petrol fiyatları arz kesintisi endişeleriyle yükseldi. Yatırımcılar, İran ve İsrail arasındaki gerginliğin bölgesel bir çatışmaya dönüşme ihtimaline karşı riskten kaçış eğilimini sürdürüyor. Japon Nikkei 225 endeksi yüzde 2,5 değer kaybetti, Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 1,8, Güney Kore KOSPI endeksi ise yüzde 2,1 düştü. Brent petrolün varil fiyatı 86 doların üzerine çıkarak son bir ayın en yüksek seviyesini gördü.
Gelişmenin arka planı: İsrail-İran hattında artan tansiyon
Gerilimin odağında, İsrail'in Suriye'nin başkenti Şam'daki İran konsolosluğuna düzenlediği ve çok sayıda İranlı askeri yetkilinin öldüğü iddia edilen saldırı yer alıyor. İran, bu saldırıya misilleme yapacağını duyururken, ABD ve müttefikleri bölgede olası bir geniş çaplı çatışmayı önlemek için diplomatik girişimlerini artırdı. İsrail ise sınır güvenliğini artırdığını ve olası herhangi bir saldırıya karşı hazırlıklı olduğunu açıkladı.
Piyasalar, özellikle Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol sevkiyatlarının sekteye uğraması ihtimaline odaklanmış durumda. Dünya ham petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si bu stratejik geçiş yoluyla taşınıyor. Analistler, olası bir blokajın petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkarabileceği uyarısında bulunuyor. Çin ve Hindistan gibi büyük petrol ithalatçıları, artan enerji maliyetlerinin enflasyonu yeniden tetiklemesinden endişe ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Piyasalarda risk iştahı azaldı
Asya borsalarındaki düşüş, sadece Orta Doğu kaynaklı değil; aynı zamanda ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirimlerine ilişkin belirsizlikler de etkili oluyor. Fed yetkilileri, enflasyonun hedefe inmesinin beklenenden uzun sürebileceğini sinyallerken, yatırımcılar bu yıl sadece iki faiz indirimi bekliyor. Yüksek faiz ortamı, büyüme tahminlerini aşağı çekiyor ve gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışına neden oluyor.
Öte yandan, dolar endeksi (DXY) son beş ayın en yüksek seviyesine ulaşarak gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı yaratıyor. Türk lirası da dolar karşısında değer kaybederken, Merkez Bankası'nın döviz rezervleri erimeye devam ediyor. Altın fiyatları ise güvenli liman talebiyle rekor seviyelere yakın seyrediyor. Analistler, jeopolitik risklerin devam etmesi halinde Asya borsalarındaki düşüş eğiliminin kısa vadede sürebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem Orta Doğu'ya coğrafi yakınlığı hem de enerji ithalatında dışa bağımlılığı nedeniyle bu gerilimden doğrudan etkileniyor. Petrol fiyatlarındaki artış, cari açığı büyütebilir ve enflasyonu yukarı çekebilir. Ayrıca, bölgesel istikrarsızlık Türkiye'nin Gazze ve Suriye politikalarını da zorlaştırabilir. Ankara'nın hem İran hem de İsrail ile dengeli ilişkiler sürdürme çabası, tırmanan gerilimde daha kırılgan hale geliyor. Türkiye'nin enerji arz güvenliği için alternatif kaynaklara yönelmesi ve diplomatik inisiyatifler alması önem kazanıyor.
