Hollanda merkezli yarı iletken ekipman üreticisi ASML, sendikalarla yürütülen müzakerelerin ardından planladığı işten çıkarma sayısını azaltma kararı aldı. Şirket, başlangıçta duyurulan 1.000 kişilik işten çıkarma hedefini yaklaşık 500'e indirdiğini açıkladı. ASML, küresel çip talebindeki yavaşlamaya rağmen, gelecekteki büyüme için kritik öneme sahip Ar-Ge ve mühendislik pozisyonlarını korumayı amaçlıyor.
Gelişmenin arka planı
ASML, dünyanın en büyük yarı iletken litografi sistemi üreticisi olup, özellikle TSMC, Samsung ve Intel gibi devlere gelişmiş çip üretim makineleri tedarik ediyor. Şirket, 2023 yılında küresel çip talebindeki düşüş ve jeopolitik belirsizlikler nedeniyle maliyet düşürme önlemleri kapsamında işten çıkarma planını duyurmuştu. Ancak Hollandalı sendikalar FNV ve CNV, sürecin işçi hakları açısından daha adil yürütülmesi için şirketle yoğun görüşmeler gerçekleştirdi.
Sendikalar, işten çıkarmaların keyfi olmaması ve kıdemli çalışanların korunması talebinde bulundu. ASML yönetimi, bu talepleri dikkate alarak, işten çıkarma sayısını düşürmenin yanı sıra, gönüllü ayrılma programları ve erken emeklilik seçenekleri sunmayı da kabul etti. Şirket ayrıca, işten çıkarılacak çalışanlara yeniden iş bulma ve eğitim desteği sağlama konusunda da taahhütte bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut
ASML, Avrupa'nın en değerli teknoloji şirketlerinden biri olarak, Hollanda ekonomisi ve istihdamı açısından büyük önem taşıyor. Şirketin işten çıkarma planını revize etmesi, ülke genelinde teknoloji sektöründe iş kaybı endişelerini hafifletti. Öte yandan, bu gelişme, küresel çip sektöründeki durgunluğun tamamen sona ermediğini, ancak şirketlerin stratejik olarak en yetenekli personeli elde tutmaya çalıştığını gösteriyor.
ASML'nin kararı, ABD ve Çin arasındaki teknoloji savaşının da bir yansıması olarak görülebilir. Şirket, Çin'e uygulanan ihracat kısıtlamalarından etkilenmiş ve bazı satışları kaybetmişti. Ancak ASML, Çin dışındaki pazarlarda, özellikle Avrupa ve Amerika'da, talebin canlanmasına yönelik hazırlıklarını sürdürüyor. Bu nedenle, nitelikli işgücünü kaybetmek istemiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ASML'nin işten çıkarmaları azaltması, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de, küresel teknoloji ve yarı iletken sektöründeki istihdam eğilimleri açısından dolaylı önem taşıyor. Türkiye, çip üretiminde henüz büyük bir oyuncu değil; ancak savunma, otomotiv ve beyaz eşya gibi sektörlerde yarı iletkenlere olan talep artıyor. Ayrıca, Türkiye'nin nitelikli mühendislik işgücü potansiyeli, özellikle Avrupa merkezli teknoloji firmalarının ilgisini çekiyor. ASML gibi şirketlerin insan kaynağına yatırım yapması, Türkiye'nin yetenekli mühendislerini Avrupa'ya çekme riskini de beraberinde getiriyor. Bu durum, Türkiye'nin kendi teknoloji ekosistemini güçlendirmek için beyin göçünü engelleyici politikalar geliştirmesi gerektiğini gösteriyor.
