Singapur'da zorunlu askerlik hizmetini yerine getirmediği gerekçesiyle hakkında dava açılan 23 yaşındaki Çin asıllı bir erkek, daimi oturma (PR) statüsünü kaybetmenin yanı sıra para cezasına çarptırıldı. Olay, Singapur'un katı ulusal hizmet yasalarını ve bu yasaların ihlalinin sonuçlarını bir kez daha gündeme taşıdı. Sanık, Çin'deki üniversite eğitiminin ardından askerlik yapması gerektiğini düşündüğünü, ancak yasaların detaylarına hâkim olmadığını savundu. Mahkeme, bu savunmayı yetersiz bularak cezai müeyyideleri uyguladı. Dava, özellikle yurtdışında eğitim gören Singapur vatandaşları ve daimi oturma sahipleri arasında önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
Gelişmenin arka planı
23 yaşındaki Zhang Wei (isim değiştirildi), Singapur'da doğup büyümüş ve ailesiyle birlikte ülkede daimi oturma statüsüne sahipti. Singapur yasalarına göre, 18 yaşını dolduran tüm erkek vatandaşlar ve daimi oturma sahipleri, iki yıl süreyle zorunlu askerlik (ulusal hizmet) yapmakla yükümlüdür. Ancak Zhang, 18 yaşına geldiğinde Çin'e giderek üniversite eğitimine başladı ve bu süreçte askerlik yükümlülüğünü ertelemek için resmi bir başvuru yapmadı. Singapur yasaları, yurtdışında eğitim gibi nedenlerle askerliğin ertelenmesine belirli koşullar altında izin verse de, bu sürecin resmi olarak işletilmesi gerekiyor.
Mahkeme kayıtlarına göre Zhang, 2020 yılında Singapur'a döndüğünde ulusal hizmet çağrısı aldı, ancak bunu görmezden geldi ve 2023 yılına kadar herhangi bir adım atmadı. Bu süreçte Singapur İçişleri Bakanlığı'na bağlı birimler tarafından tespit edilen Zhang, hakkında açılan davada suçunu kabul etti. Mahkeme, Zhang'ın yasalara aşina olmadığı yönündeki savunmasını geçerli bulmadı ve "yasaları bilmemek mazeret sayılmaz" ilkesiyle hareket etti. Zhang, daimi oturma statüsünü kaybetmenin yanı sıra 5.000 Singapur doları (yaklaşık 120.000 TL) para cezasına çarptırıldı. Cezanın ödenmemesi halinde iki hafta hapis cezası uygulanacağı belirtildi. Zhang'ın avukatı, müvekkilinin Çin'deki eğitimini tamamlamasının ardından Singapur'a dönerek durumu düzeltmek istediğini, ancak bürokratik süreçler konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığını ifade etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Singapur'un zorunlu askerlik sistemi, küçük bir ada ülkesi olması nedeniyle savunma kapasitesinin temelini oluşturuyor. Ülkede erkeklerin yaklaşık %90'ı ulusal hizmeti tamamlarken, yasaların ihlali durumunda ağır yaptırımlar uygulanıyor. Bu dava, Singapur'un yurtdışında yaşayan veya eğitim gören vatandaşları ile daimi oturma sahiplerini hedef alan bir uyarı olarak değerlendiriliyor. Özellikle Çin, Malezya ve Endonezya gibi komşu ülkelerde eğitim gören Singapurluların benzer durumlarla karşılaşmamak için yasal yükümlülüklerini önceden öğrenmeleri gerektiği vurgulanıyor. Dava, küresel çapta zorunlu askerlik uygulayan diğer ülkelerde (Güney Kore, Tayvan, İsrail vb.) de benzer tartışmaları tetikleyebilir. Özellikle dijitalleşen dünyada, bireylerin yasal yükümlülüklerini bilmeme savunmasının mahkemelerde kabul görmemesi, uluslararası hukukta da yaygın bir prensip olarak dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer şekilde zorunlu askerlik hizmetini uygulayan ülkeler arasında yer alıyor. Bu dava, Türk vatandaşlarının ve yurtdışında yaşayan Türklerin askerlik yükümlülükleri konusunda bilinçlendirilmesi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Özellikle yurtdışında eğitim gören veya çifte vatandaşlığa sahip bireylerin, Türkiye'nin askerlik yasalarına uygun hareket etmeleri gerektiği hatırlanmalıdır. Ayrıca, bu tür davalar, devletlerin vatandaşlık ve oturma hakları üzerindeki kontrolünü göstermesi bakımından, küresel vatandaşlık ve göç politikaları bağlamında da takip edilmelidir. Türkiye'nin benzer durumlarda yurtdışı temsilcilikleri aracılığıyla vatandaşlarına rehberlik etmesi, olası hukuki sorunların önüne geçebilir.
