Arnavutluk'ta haftalardır süren hükümet karşıtı protestolar, başkent Tiran'da polis ile göstericiler arasında şiddetli çatışmalara sahne oldu. Çarşamba günü düzenlenen gösteride, muhalefet destekçileri hükümet binasına yürümeye çalışırken güvenlik güçleri tarafından engellendi. Olaylarda en az 15 polis memuru ve 10 sivil yaralandı. Başbakan Edi Rama liderliğindeki Sosyalist Parti'yi suçlayan muhalefet, erken genel seçim çağrısında bulunuyor.
Protestoların arka planı
Muhalefet partileri, Başbakan Rama'yı yolsuzluk, seçim hilesi ve medya üzerinde baskı kurmakla suçluyor. Özellikle Demokrat Parti lideri Lulzim Basha, Rama'nın istifasını ve 30 Nisan'a kadar erken seçim yapılmasını talep ediyor. Gösteriler, Rama'nın İtalya ile yaptığı bir göçmen anlaşmasının ardından tırmandı. Anlaşma, İtalya'nın Akdeniz'de kurtardığı göçmenleri Arnavutluk'taki kamplara yerleştirmesini öngörüyor. Muhalefet, bu anlaşmanın Arnavutluk'un egemenliğini zedelediğini ve ülkeyi bir “göçmen kampına” dönüştürdüğünü savunuyor.
Son protestoda, göstericiler hükümet binasının önünde barikatlar kurdu, polise taş ve molotofkokteyli attı. Polis ise göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyla karşılık verdi. Arnavutluk İçişleri Bakanı, olayları “kabul edilemez” olarak nitelendirdi ve sorumluların yargılanacağını duyurdu. ABD ve AB, taraflara itidal çağrısı yaparken, diyaloğun önemini vurguladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Arnavutluk'taki siyasi kriz, Batı Balkanlar'da istikrar endişelerini artırıyor. Ülke, NATO üyesi ve AB adayı olarak bölgede kilit bir konumda. İtalya ile yapılan göçmen anlaşması, AB içinde de tartışmalara yol açtı; bazı ülkeler anlaşmayı göç yükünü paylaşma konusunda bir model olarak görürken, insan hakları örgütleri eleştiriyor. Muhalefet anlaşmanın iptalini istiyor. Ekonomik zorluklar, yüksek işsizlik ve yolsuzluk algısı, protestoların toplumsal tabanını genişletiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arnavutluk, Türkiye'nin Balkanlar'daki önemli müttefiklerinden biridir. İki ülke arasında askeri, ekonomik ve kültürel alanlarda güçlü bağlar bulunuyor. Türkiye, Arnavutluk'taki istikrarı Balkanlar'ın genel güvenliği için kritik görüyor. Protestoların şiddetlenmesi, Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle TİKA ve diğer kurumlar aracılığıyla yürütülen kalkınma projeleri sekteye uğrayabilir. Ayrıca, Kosova ve Bosna-Hersek gibi diğer Balkan ülkelerinde de benzer siyasi krizlerin tetiklenmesinden endişe ediliyor. Türkiye, diyalog çağrısı yaparak krizin yatıştırılmasını desteklemelidir.
