Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, ülkede haftalardır süren ve doğrudan kendisini hedef alan yolsuzluk protestolarına sert bir dille yanıt verdi. 'Ben Tanrı Baba değilim' diyen Rama, özellikle ABD eski Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile ilişkilendirilen lüks bir tatil köyü projesinin yol açtığı tartışmalara açıklık getirmeye çalıştı. Ülkenin güneyindeki Zvërnec adasında inşa edilmesi planlanan dev tatil köyü, çevreciler ve muhalefet tarafından 'rant projesi' olarak nitelendiriliyor.
Protestoların fitili: Kushner bağlantılı lüks tatil köyü
Arnavutluk'ta son haftalarda büyüyen protesto dalgası, başkent Tiran'dan kıyı kentlerine kadar yayıldı. Göstericiler, hükümetin Kushner ve ortağı LIV Golf'ün sahibi Yasir Al-Rumayyan'a Zvërnec adasında 370 dönümlük bir alanda lüks otel, villa ve golf sahası inşa etme izni vermesini eleştiriyor. Projenin toplam değerinin 1,4 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
Muhalefet milletvekilleri, Rama hükümetini 'ülke topraklarını yabancı iş insanlarına peşkeş çekmekle' suçlarken, çevre örgütleri de adanın ekosistemine geri dönülemez zarar verileceğini savunuyor. Zvërnec, nesli tükenmekte olan kuş türlerine ev sahipliği yapan bir lagün sisteminin parçası. Yerel balıkçılar da projenin geçim kaynaklarını yok edeceğini belirtiyor.
Rama, 22 Şubat'ta yaptığı basın toplantısında, 'Kendimi Tanrı Baba sanmıyorum. Hiçbir yatırımcıya ayrıcalık tanımadım, tanımam. Bu proje yasalara uygun olarak onaylandı ve ülkeye istihdam getirecek' dedi. Başbakan, ayrıca Kushner ile kişisel bir ilişkisi olmadığını, projenin yalnızca ticari bir girişim olduğunu vurguladı.
Siyasi kriz ve uluslararası boyut
Protestolar sadece çevresel kaygılarla sınırlı değil. Arnavutluk'ta yolsuzluk algısı yıllardır yüksek seyrediyor ve Rama'nın liderliğindeki Sosyalist Parti, iktidarda olduğu 11 yılda birçok kez yolsuzluk iddialarıyla karşı karşıya kaldı. Muhalefet partisi Demokrat Parti, Kushner projesini 'Rama rejiminin sonunu getirecek skandal' olarak nitelendiriyor.
Uluslararası boyutta ise proje, ABD eski Başkanı Trump'ın damadı Jared Kushner'in adının karıştığı ilk büyük yatırım değil. Kushner, başkanlık döneminde Balkanlar'da da barış girişimlerinde bulunmuş, Sırbistan-Kosova arasında anlaşma sağlamaya çalışmıştı. Ancak şimdi projenin, ABD'nin bölgedeki nüfuzunu artırma çabasının bir parçası olduğu yorumları yapılıyor.
Balkanlar'da benzer projeler daha önce de tartışma yaratmıştı. Karadağ'da bir golf sahası projesi, çevreciler ve hukukçular tarafından 'arazi talanı' olarak eleştirilmişti. Arnavutluk'taki proje ise ölçeği ve ismi nedeniyle daha fazla dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arnavutluk'taki bu gelişme, Türkiye açısından iki noktada önem taşıyor. Birincisi, Türkiye'nin Balkanlar'daki yatırımları ve etkisi. Türkiye, Arnavutluk'ta enerji, altyapı ve turizm alanlarında önemli yatırımlara sahip. Kushner projesi, bölgede yeni bir yatırım rekabeti yaratabilir. İkincisi, yolsuzluk algısının yükselmesi, Arnavutluk'un AB üyelik sürecini olumsuz etkileyebilir. Türkiye de AB ile ilişkilerinde benzer bir süreçten geçerken, Arnavutluk'un durumu, aday ülkeler için bir referans oluşturabilir. Ayrıca, Trump bağlantılı yatırımların Balkanlar'da artması, ABD'nin bölgeye ilgisinin sürdüğünü gösteriyor ki bu Türk dış politikası açısından yakından izlenmesi gereken bir gelişme.
