Buenos Aires — Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin yeniden seçilme yarışına bir yıl kala, popülaritesinin temel dayanağı olan ekonomik toparlanma durma noktasına geldi. Ülke ekonomisi, Milei'nin göreve gelmesinden bu yana ilk kez ciddi bir ivme kaybı yaşıyor ve bu durum, başkanın 2027 seçimlerindeki yeniden seçilme şansını tehlikeye atıyor.
Ekonomik Toparlanmanın Arka Planı
Javier Milei, Aralık 2023'te göreve başladığında Arjantin, yıllık %200'ü aşan enflasyon, derinleşen bütçe açığı ve tükenmiş döviz rezervleriyle boğuşuyordu. Milei, göreve gelir gelmez radikal bir ekonomik istikrar programı uygulamaya koydu: kamu harcamalarında sert kesintiler, para basımının durdurulması, enerji ve ulaştırma sübvansiyonlarının kaldırılması ve döviz kuru kontrollerinin aşamalı olarak kaldırılması. Bu politikalar başlangıçta enflasyonu düşürmede başarılı oldu; yıllık enflasyon 2024 sonunda %120 seviyelerine geriledi, ancak hâlâ dünyanın en yüksek oranlarından biri.
2024'ün ikinci yarısında ekonomide kırılgan bir toparlanma başladı. Sanayi üretimi ve perakende satışlar hafif de artışa geçti, yoksulluk oranı %40'ın üzerinden %35'e geriledi. Milei'nin popülaritesi de bu dönemde %50'lerin üzerinde seyretti. Ancak 2025'in ilk aylarından itibaren bu olumlu hava yerini belirsizliğe bıraktı. Son veriler, ekonomik aktivitedeki artışın durduğunu, hatta bazı sektörlerde gerileme olduğunu gösteriyor.
Ekonomistler, toparlanmanın neden durduğuna dair birkaç faktöre işaret ediyor. Birincisi, kamu harcamalarındaki kesintilerin talep üzerindeki olumsuz etkisi beklenenden daha uzun sürüyor. İkincisi, tarım sektöründeki kuraklık ve düşük emtia fiyatları ihracat gelirlerini sınırlıyor. Üçüncüsü, Milei'nin reform paketinin Kongre'de takılması, yatırımcı güvenini sarsıyor. Dördüncüsü, döviz kuru üzerindeki kontrollerin kademeli olarak kaldırılması, peso üzerinde değer kaybı baskısı yaratıyor ve enflasyonu yeniden tetikleme riski taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Arjantin, Latin Amerika'nın üçüncü büyük ekonomisi ve G20 üyesi. Ülkedeki ekonomik dalgalanmalar, bölgesel ticaret ve finansal piyasalar üzerinde doğrudan etkili. Brezilya, Arjantin'in en büyük ticaret ortağı; Arjantin'deki durgunluk, Brezilya'nın imalat ihracatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Arjantin, IMF ile 44 milyar dolarlık bir anlaşma çerçevesinde borç yapılandırması sürecinde. Ekonomik toparlanmanın durması, IMF programının hedeflerine ulaşılmasını zorlaştırabilir ve yeni bir borç krizi olasılığını gündeme getirebilir.
Küresel ölçekte ise Arjantin, özellikle tarım ürünleri (soya, mısır, buğday) ve lityum ihracatında önemli bir oyuncu. Ekonomik istikrarsızlık, bu emtiaların küresel arzını ve fiyatlarını etkileyebilir. Ayrıca Milei'nin liberal ekonomi politikaları, diğer gelişmekte olan ülkeler için bir model olarak görülüyordu; toparlanmanın durması, bu modelin sürdürülebilirliği konusunda şüpheler yaratıyor.
Siyasi açıdan, Milei'nin 2025 ara seçimleri ve 2027 başkanlık seçimleri öncesinde ekonomik performansı kritik. Anketler, ekonomik endişelerin seçmen davranışında en önemli faktör olduğunu gösteriyor. Milei'nin popülaritesi hâlâ %45 civarında, ancak ekonomik toparlanmanın durması bu oranı aşağı çekebilir. Muhalefet, Milei'nin politikalarını 'sosyal devleti yıkmak' ve 'orta sınıfı ezmek'le suçluyor. Önümüzdeki aylarda açıklanacak ekonomik veriler, Milei'nin yeniden seçilme stratejisinin seyrini belirleyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arjantin'deki ekonomik durgunluk, Türkiye'yi doğrudan etkileyen bir gelişme olmasa da, benzer ekonomik sorunlarla boğuşan Türkiye için önemli dersler içeriyor. Her iki ülke de yüksek enflasyon, cari açık ve döviz kuru baskısıyla mücadele ediyor. Milei'nin radikal kemer sıkma politikalarının kısa vadeli başarısı, uzun vadede sürdürülebilirlik sorunlarıyla karşılaşabilir. Türkiye, Arjantin'in deneyiminden ders çıkararak, ekonomik istikrar programlarını sosyal dengeleri gözeterek tasarlamalı. Ayrıca, Arjantin'deki istikrarsızlık, küresel emtia fiyatları üzerinden Türkiye'nin ithalat maliyetlerini etkileyebilir; özellikle soya ve buğday fiyatlarındaki dalgalanmalar gıda enflasyonunu tetikleyebilir. Türk ihracatçıları için Latin Amerika pazarında rekabet koşulları değişebilir.
