Apple’ın (AAPL.O) yeni ürünlerine yaptığı fiyat artışları, Asya-Pasifik borsalarında teknoloji hisselerinin sert düşüş yaşamasına neden oldu. Yatırımcılar, yükselen bileşen maliyetlerinin tüketici talebini baskılayabileceği ve yapay zeka odaklı ticaretin lokomotifi haline gelen bellek çipi rallisini yavaşlatabileceği endişesiyle satışa yöneldi. Japonya’da Tokyo Electron ve Screen Holdings, Güney Kore’de Samsung Electronics ve SK Hynix, Tayvan’da TSMC ve Hon Hai Precision Industry gibi devlerin hisseleri yüzde 2 ila 5 arasında değer kaybetti.
Gelişmenin Arka Planı: Artan Maliyetler ve Talep Belirsizliği
Apple, 9 Eylül 2024’te düzenlediği lansmanda iPhone 16 serisi ve diğer yeni ürünlerine ortalama yüzde 5-8 oranında zam yaptığını duyurdu. Şirket, gerekçe olarak artan işçilik, lojistik ve özellikle yarı iletken maliyetlerini gösterdi. Bu hamle, piyasada yalnızca Apple’ın marjlarını değil, tüm tedarik zincirini etkileyebilecek bir sinyal olarak algılandı.
Bellek çipi üreticileri, özellikle yapay zeka sunucularında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) talebi sayesinde son iki yıldır güçlü bir büyüme kaydediyordu. Samsung Electronics ve SK Hynix, HBM pazarında lider konumda ve bu yıl karlarını katlamıştı. Ancak Apple’ın zamları, tüketici elektroniğindeki talep kırılganlığını ortaya çıkardı. Analistler, artan fiyatların akıllı telefon ve PC satışlarını düşürebileceğini, bunun da bellek çipi talebini olumsuz etkileyeceğini belirtiyor.
Nomura’dan stratejist Jim McCafferty, “Apple’ın fiyat artışı, enflasyonist baskıların tüketiciye yansıdığının en somut göstergesi. Eğer bu trend devam ederse, yapay zeka dışındaki segmentlerde bellek çipi talebi yavaşlayabilir ve rallinin sonu gelebilir” dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Piyasalar Neden Tedirgin?
Asya’daki satış dalgası, dünya genelinde teknoloji hisselerine yansıdı. ABD vadeli işlemleri de Nasdaq 100’ün yüzde 1,5 düşüşle açılacağını işaret ediyor. Avrupa’da da benzer bir tablo gözleniyor. Yatırımcılar, merkez bankalarının faiz indirimi beklentilerine rağmen, şirketlerin maliyetleri tüketiciye yansıtma gücünün sınırlı olduğunu görüyor.
Japonya’da Nikkei 225, teknoloji hisselerinin öncülüğünde yüzde 2,1 geriledi. Güney Kore Kospi Endeksi, Samsung ve SK Hynix’teki satışlarla yüzde 2,4 düştü. Tayvan’da Taiex Endeksi, TSMC’nin yüzde 3,2 değer kaybetmesiyle yüzde 2,7 geriledi. Çin anakarasında ise Shenzhen ve Şanghay endeksleri sınırlı kayıplarla kapandı, ancak Hong Kong Hang Seng Teknoloji Endeksi yüzde 1,8 düştü.
Bu gelişme, küresel teknoloji sektöründeki kırılganlığı bir kez daha gözler önüne seriyor. Yarı iletken döngüsü, tüketici talebindeki en ufak bir yavaşlamaya karşı aşırı duyarlı. Apple gibi trend belirleyici bir şirketin fiyat artışı, diğer üreticilerin de benzer adımlar atabileceği endişesini yaratıyor. Bu durum, özellikle Çin’den gelen deflasyonist baskılarla mücadele eden küresel ekonomi için olumsuz bir sinyal.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Apple’ın zamları ve Asya’daki teknoloji hissesi satışları, Türkiye’yi dolaylı yoldan etkileyebilir. Türkiye, yarı iletken ithalatında büyük ölçüde Asya üreticilerine bağımlıdır. Bellek çipi fiyatlarındaki düşüş, kısa vadede ithalat maliyetlerini azaltarak enflasyonu frenleyebilir. Ancak talep yavaşlaması, bu ürünlerin ihracatını yapan Çin ve Güney Kore gibi ülkelerin büyümesini yavaşlatırsa, Türkiye’nin bu ülkelere olan ihracatı da olumsuz etkilenebilir. Ayrıca, küresel risk iştahındaki azalma, gelişmekte olan piyasalara sermaye girişlerini zorlaştırabilir. Türkiye’nin cari açığını finanse etmek için yabancı yatırıma ihtiyacı olduğu düşünülürse, bu tür dalgalanmalar yakından izlenmelidir.
