İngiltere'de bir mahkeme, teknoloji devi Apple'a karşı iCloud bulut depolama hizmeti nedeniyle açılan 4 milyar dolarlık (yaklaşık 3,2 milyar sterlin) toplu davanın görülmesine izin verdi. Temyiz Mahkemesi'nin kararı, tüketici hakları grubu 'Which?' tarafından desteklenen davanın önünü açarken, 36 milyondan fazla İngiliz kullanıcının potansiyel olarak tazminat talep edebileceği belirtiliyor. Dava, Apple'ın iCloud hizmetinde rekabet karşıtı uygulamalar yaparak kullanıcıları kendi bulut sistemine yönlendirdiği ve fiyatları şişirdiği iddiasına dayanıyor.
Davanın arka planı ve iddialar
Dava, ilk olarak 2021 yılında tüketici savunucusu Dr. Rachael Kent tarafından açılmıştı. Kent, Apple'ın iOS işletim sisteminde üçüncü taraf bulut depolama seçeneklerini kısıtlayarak iCloud'a abone olmayı fiilen zorunlu hale getirdiğini öne sürüyor. Örneğin, iPhone ve iPad kullanıcıları, cihaz yedeklemelerini yalnızca iCloud üzerinden yapabiliyor; Apple'ın diğer bulut sağlayıcılarına eşit erişim izni vermediği iddia ediliyor. Ayrıca, 5 GB ücretsiz depolama alanının yetersiz olduğu ve kullanıcıların kısa sürede ücretli aboneliklere yönlendirildiği belirtiliyor.
Apple ise iddiaları reddediyor. Şirket, iCloud'un rakiplere kıyasla daha güvenli ve kullanıcı dostu olduğunu savunurken, kullanıcıların üçüncü taraf bulut hizmetlerini de kullanabileceğini belirtiyor. Ancak mahkeme, Apple'ın 'rakiplerini kısıtlama' potansiyelinin yeterli delil oluşturduğuna hükmetti. Dava, Apple'ın bulut depolama pazarındaki hakim durumunu kötüye kullanıp kullanmadığını sorguluyor. İstatistiklere göre, iCloud, İngiltere'deki bulut depolama pazarının yaklaşık %55'ine sahip.
Küresel ve bölgesel boyut
Bu dava, yalnızca İngiltere'yi ilgilendirmiyor; Apple'ın küresel iş modeline yönelik artan düzenleyici baskının bir parçası. Avrupa Birliği'nin Dijital Pazarlar Yasası (DMA) ve ABD'deki antitröst davaları, büyük teknoloji şirketlerinin pazar gücünü sınırlamayı hedefliyor. Apple, geçen yıl AB'den 1,8 milyar euro para cezası almıştı. İngiltere'nin Brexit sonrası kendi dijital rekabet kurallarını oluşturduğu bir dönemde, bu dava ülkenin teknoloji devlerine karşı ne kadar sert önlemler alabileceğinin bir göstergesi.
Dava, aynı zamanda tüketici hakları açısından da önemli bir emsal teşkil edebilir. Which? grubu, kararın 'milyonlarca tüketici için bir zafer' olduğunu söylerken, Apple ise 'asılsız iddialar' ifadesini kullandı. Mahkeme sürecinin yıllar sürmesi bekleniyor. Bu arada, Google, Amazon ve Microsoft gibi diğer bulut sağlayıcıları da benzer rekabet soruşturmalarıyla karşı karşıya. Uzmanlar, bulut depolama pazarındaki bu düzenleyici hareketliliğin, tüketicilere daha düşük fiyatlar ve daha fazla seçenek sunabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de iPhone kullanımı yaygın olduğundan, bu dava Türk tüketiciler için emsal teşkil edebilir. Şu an için Türkiye'de Apple'a karşı benzer bir toplu dava bulunmamakla birlikte, Rekabet Kurumu'nun büyük teknoloji şirketlerine yönelik soruşturmaları hız kazanmış durumda. Türkiye'de iCloud abonelik fiyatlarının dolar kuruna bağlı olarak yüksek seyretmesi, kullanıcılar arasında şikayet konusu. Bu davanın sonucu, Türkiye'deki tüketici hakları örgütlerine benzer bir başvuru için ilham verebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa ile gümrük birliği ve dijital hizmetler vergisi gibi konularda AB düzenlemelerine uyum çabası, bu tür antitröst davalarının yakından takip edilmesini gerektiriyor. Gelişme, büyük teknoloji şirketlerine karşı küresel düzenleyici baskının Türkiye'ye de sıçrayabileceğinin bir işareti.
