İngiltere'de Rekabet Temyiz Mahkemesi, Apple ve Amazon'un 2018 yılında yaptığı ve bağımsız satıcıların Apple ürünlerini Amazon platformunda satmasını kısıtlayan anlaşmanın rekabet kurallarını ihlal ettiği iddiasıyla açılan toplu tüketici davasının yeniden görülmesine karar verdi. Dava, yaklaşık 1 milyar dolar (800 milyon sterlin) değerinde ve İngiltere'de teknoloji devlerine karşı açılan en büyük tüketici davalarından biri olarak öne çıkıyor. Karar, daha önce davanın reddedilmesinin ardından geldi ve tüketici hakları savunucuları tarafından memnuniyetle karşılandı.
Davanın Arka Planı ve Hukuki Süreç
Dava, 2018 yılında Apple ile Amazon arasında imzalanan ve Amazon'un Birleşik Krallık'taki platformunda Apple ürünlerini satan bağımsız satıcı sayısını büyük ölçüde azaltan anlaşmaya dayanıyor. Anlaşma uyarınca, yalnızca Apple'ın yetkilendirdiği satıcılar ürünlerini Amazon'da listeleyebiliyordu. Bu durumun, tüketicilerin daha yüksek fiyat ödemesine yol açtığı ve rekabeti ortadan kaldırdığı iddia ediliyor.
İngiltere'de tüketici hakları savunucusu olan ve yaklaşık 20 milyon müşteriyi temsil eden bir kuruluş, Apple ve Amazon'un bu anlaşma ile rekabeti ihlal ettiğini ve tüketicilere yaklaşık 1 milyar dolar zarar verdiğini öne sürüyor. Dava ilk olarak 2022'de açılmış, ancak geçen yıl bir alt mahkeme tarafından reddedilmişti. Temyiz mahkemesinin son kararı ile dava yeniden yargılanacak.
Apple ve Amazon, suçlamaları reddediyor ve anlaşmanın rekabeti engellemediğini savunuyor. Şirketler, kararın temyiz edilebileceğini ve davanın esastan görülmesi gerektiğini belirtiyor.
Küresel Boyut ve Teknoloji Devlerine Yönelik Artan Baskı
Bu dava, dünya genelinde teknoloji devlerine yönelik artan antitröst baskısının bir parçası. ABD'de Apple'a karşı açılan benzer bir dava, şirketin App Store üzerindeki tekeli nedeniyle yüksek mahkemeye taşınmış durumda. Avrupa Birliği'nde ise Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında Apple ve Amazon'a yönelik soruşturmalar sürüyor. İngiltere'deki bu dava, Birleşik Krallık'ın Brexit sonrası dönemde kendi rekabet politikasını şekillendirme çabalarının bir yansıması olarak da görülüyor.
Uzmanlar, davanın teknoloji şirketlerinin pazar gücünü kötüye kullanıp kullanmadığına dair emsal teşkil edebileceğini belirtiyor. Tüketici grupları, kararı "büyük bir zafer" olarak nitelendirirken, şirketler hukuki mücadelenin süreceğini açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'deki teknoloji ve e-ticaret piyasası açısından da önemli ipuçları sunuyor. Türkiye'de Rekabet Kurumu, son yıllarda e-ticaret platformlarına yönelik soruşturmalar yürütüyor ve benzer ihlallerin önlenmesi için adımlar atıyor. İngiltere'deki dava, küresel teknoloji şirketlerinin pazar gücünün ulusal rekabet otoriteleri tarafından nasıl sorgulandığını gösteriyor. Türkiye'nin de dijital pazarlarda rekabeti koruyacak düzenlemeleri hayata geçirmesi, yerli girişimlerin ve tüketicilerin korunması açısından kritik. Ayrıca, Apple ve Amazon gibi şirketlerin Türkiye'deki faaliyetleri de benzer antitröst incelemelerine konu olabilir; bu da piyasa dinamiklerini etkileyebilir.
