Apple, Avrupa Adalet Divanı'nda Avrupa Birliği'nin (AB) büyük teknoloji şirketlerini düzenleyen Dijital Piyasalar Yasası'na (DMA) karşı açtığı davayı kaybetti. AB, Apple'ın App Store ve iMessage hizmetleri için DMA kapsamındaki 'bekçi' (gatekeeper) statüsünden muafiyet talebini reddetti. Karar, AB'nin büyük teknoloji şirketlerine yönelik sıkı düzenlemelerini uygulamada kararlı olduğunu gösteriyor. Apple, bu kararla birlikte söz konusu hizmetlerinde daha fazla rekabete izin vermek zorunda kalabilir. Dava, AB'nin 2022'de kabul ettiği DMA'nın ilk önemli testlerinden biri olarak görülüyor. DMA, büyük teknoloji platformlarının küçük rakiplerine karşı haksız avantaj sağlamasını engellemeyi ve tüketicilere daha fazla seçenek sunmayı amaçlıyor.
Davanın arka planı ve Apple'ın itirazları
Apple, Eylül 2023'te AB Komisyonu tarafından iMessage, App Store ve işletim sistemi iOS için 'bekçi' olarak belirlenmişti. Şirket, özellikle iMessage'ın kurumsal kullanıcılar arasında yaygın olmadığını, ayrıca App Store'un da tek başına bir platform olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunarak muafiyet talebinde bulunmuştu. Ancak AB Komisyonu, Apple'ın bu argümanlarını yetersiz bularak reddetti. Apple daha sonra Avrupa Adalet Divanı'na başvurdu ancak mahkeme, AB'nin bu kararında bir hata olmadığına hükmetti. DMA uyarınca, 'bekçi' olarak belirlenen şirketlerin, kullanıcı verilerini rakipleriyle paylaşma, uygulama mağazalarını üçüncü taraflara açma ve kendi hizmetlerini diğerlerine göre haksız yere avantajlı kılmama gibi yükümlülükleri bulunuyor. Apple'ın bu kurallara uymaması halinde küresel cirosunun %10'una kadar para cezası ile karşı karşıya kalması söz konusu. Bu karar, Apple'ı AB pazarında önemli değişikliklere zorlayabilir. Örneğin, iPhone kullanıcıları artık alternatif uygulama mağazalarından da uygulama indirebilecek ve varsayılan tarayıcılarını değiştirebilecek.
Küresel boyut ve diğer teknoloji devleri üzerindeki etkisi
Apple'ın bu davadaki yenilgisi, yalnızca AB düzenlemelerinin uygulanması açısından değil, aynı zamanda küresel çapta büyük teknoloji şirketlerine yönelik düzenleyici eğilimler açısından da önemli bir emsal teşkil ediyor. AB, Dijital Piyasalar Yasası ile küresel bir standart belirleme hedefinde. ABD, Japonya, Güney Kore ve diğer ülkeler de benzer rekabet yasaları üzerinde çalışıyor. Bu kararla birlikte, Apple'ın yanı sıra Google, Amazon, Meta ve Microsoft gibi diğer teknoloji devleri de benzer düzenlemelere tabi tutulacak. DMA, özellikle uygulama mağazaları, mesajlaşma uygulamaları ve dijital reklamcılık gibi alanlarda rekabeti artırmayı hedefliyor. Apple'ın bu karara uyum sağlaması, şirketin iş modelinde önemli değişikliklere yol açabilir. Örneğin, Epic Games ile yaşanan hukuki süreçte olduğu gibi, Apple'ın App Store üzerindeki kontrolünün azalması, uygulama geliştiricileri ve tüketiciler için yeni fırsatlar yaratabilir. Ancak bu değişikliklerin, güvenlik ve gizlilik endişeleriyle dengelenmesi gerekiyor. AB, yeni düzenlemelerinin kullanıcı verilerini korumaya yönelik olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de de dijital pazarlara yönelik düzenleme çalışmaları açısından önemli bir referans oluşturabilir. Türkiye, Rekabet Kurumu aracılığıyla Google ve Meta gibi şirketlere yönelik soruşturmalar yürütmektedir. AB'nin DMA ile belirlediği kuralların başarılı olması, Türkiye'de benzer düzenlemelerin hızlandırılmasına yol açabilir. Ayrıca, Apple'ın bu kararla birlikte uygulama mağazası politikalarında değişikliğe gitmesi, Türk tüketiciler ve uygulama geliştiricileri için yeni fırsatlar sunabilir. Ancak Türkiye'nin AB ile gümrük birliği ilişkisi ve dijital hizmetler vergisi gibi konular göz önünde bulundurulduğunda, bu kararın Türkiye'deki etkilerinin sınırlı kalacağı değerlendirilmektedir. Yine de, küresel teknoloji devlerine karşı düzenleyici adımların artması, Türkiye'nin dijital egemenlik politikaları için bir model teşkil edebilir.
