ABD ordusu, düşen bir Apache helikopterinin iki kişilik mürettebatını, insansız ve otonom bir deniz aracıyla kurtararak askeri tarihe geçti. Operasyon, bir insan operatör tarafından uzaktan yönetilen otonom bir su üstü aracının (ASV) ilk kez bir kurtarma görevinde başarıyla kullanılması olarak kayıtlara geçti. Olay, ABD Savunma Bakanlığı'na bağlı bir sözcü tarafından doğrulandı. Kurtarma, Pasifik Okyanusu'nda, yaklaşık 30 metre derinlikteki bir bölgede gerçekleşti. Helikopterin düşüş nedeni henüz netlik kazanmazken, teknik arıza veya operasyonel hata ihtimalleri üzerinde duruluyor. Mürettebatın sağlık durumunun iyi olduğu ve hastanede gözlem altında tutulduğu bildirildi.
Kurtarma Operasyonunun Detayları
Olay, 15 Ocak 2025 tarihinde, ABD Donanması'na ait bir eğitim tatbikatı sırasında meydana geldi. AH-64 Apache helikopteri, Hawaii açıklarında rutin bir uçuş gerçekleştirirken aniden irtifa kaybetmeye başladı. Pilot ve yardımcı pilot, helikopterin kontrolünü kaybettiklerini fark edince acil durum prosedürlerini uygulayarak denize çakılmadan hemen önce fırlatma koltuklarıyla helikopterden ayrıldı. Helikopter, kısa süre sonra okyanusa düştü ve battı.
Kurtarma ekipleri, bölgeye intikal ederken, ABD Donanması'nın yeni nesil otonom deniz aracı 'Sea Guardian' devreye sokuldu. Bu araç, daha önce keşif ve gözetleme görevlerinde kullanılmış olsa da, ilk kez bir kurtarma operasyonunda aktif rol aldı. Sea Guardian, Hawaii'deki bir üsten iki bin kilometre uzaktaki bir operatör tarafından yönetildi. Araç, suya indikten sonra otonom navigasyon sistemini kullanarak, mürettebatın bulunduğu koordinatlara ulaştı ve her iki pilotu da güvenli bir şekilde aldı. Kurtarma süreci, toplam 47 dakika sürdü ve herhangi bir aksaklık yaşanmadı.
ABD Donanması'ndan yapılan açıklamada, 'Bu operasyon, otonom sistemlerin savaş alanında ve kurtarma misyonlarında ne kadar etkili olabileceğini göstermiştir. Teknoloji, insan hayatını riske atmadan kritik görevleri yerine getirebiliyor' denildi. Ayrıca, Sea Guardian'ın bu başarısının, gelecekteki askeri operasyonlarda daha fazla otonom aracın kullanılmasının önünü açabileceği belirtildi.
Otonom Deniz Araçlarının Yükselişi
Sea Guardian, ABD Donanması'nın 'Deniz Otonom Sistemleri' programı kapsamında geliştirildi. Boyu 12 metre, ağırlığı 7 ton olan araç, 60 knot hıza kadar çıkabiliyor ve 30 gün boyunca kesintisiz görev yapabiliyor. Üzerinde gelişmiş radar, sonar ve kamera sistemleri bulunan araç, tam otonom veya uzaktan kumandalı modda çalışabiliyor. Bu kurtarma operasyonu, aracın hem otonom navigasyonunun hem de insan operatörle iş birliğinin ne kadar başarılı olabileceğini kanıtladı.
Uzmanlar, bu tür otonom araçların gelecekte arama-kurtarma, mayın temizleme, denizaltı savunma harbi gibi birçok alanda kullanılabileceğini belirtiyor. Özellikle düşmüş pilotların kurtarılması gibi yüksek riskli görevlerde, insansız araçların kullanılması, hem kurtarma ekiplerinin güvenliğini artıracak hem de operasyon süresini kısaltacak. ABD, bu alanda Çin ve Rusya ile kıyasıya rekabet ediyor. Çin'in benzer bir otonom deniz aracı olan 'Sea Dragon'u Pasifik'te denediği, Rusya'nın ise 'Poseidon' nükleer torpidosuyla otonom su altı araçlarına yatırım yaptığı biliniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayii ve askeri teknoloji stratejileri açısından önemli dersler içeriyor. Türkiye, SİHA ve İHA teknolojilerinde önemli başarılara imza atmış olsa da, otonom deniz araçları konusunda henüz emekleme aşamasında. Türk Donanması'nın envanterinde insansız su üstü araçları bulunmakla birlikte, bu araçların kurtarma gibi karmaşık görevlerde kullanıldığına dair bir kayıt yok. ABD'nin bu operasyonu, otonom deniz araçlarının askeri kabiliyetlerinin ne kadar geniş olduğunu göstermektedir. Türkiye'nin, özellikle Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki deniz güvenliği ihtiyaçları göz önüne alındığında, otonom deniz araçlarına yatırım yapması stratejik bir gereklilik haline gelmiştir. Ayrıca, bu tür teknolojilerin ihracatı, Türkiye'nin savunma sanayii ihracat hedeflerine de katkı sağlayabilir. Türkiye'nin, ASELSAN ve Meteksan gibi firmalarının bu alandaki Ar-Ge çalışmalarını hızlandırması beklenebilir.
