ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 2028 Cumhuriyetçi Parti başkan adaylığı yarışında erken dönem anketlerine göre rakiplerine çift haneli fark atmış durumda. Yeni yayımlanan Corona Anketi'nde Vance, potansiyel adaylar arasında yüzde 38 oy oranıyla açık ara önde görünürken, ikinci sıradaki Florida Valisi Ron DeSantis yüzde 21'de kaldı. Anket, henüz resmi adaylık açıklamalarının yapılmadığı bir dönemde kamuoyunun eğilimini yansıtması açısından dikkat çekiyor. Ancak uzmanlar, 2028'e daha dört yıl olduğunu ve ön seçim sürecinin henüz başlamadığını vurgulayarak sonuçların şimdilik sadece bir ön gösterge olduğunu belirtiyor.
Anketin Arka Planı ve Yarışın Durumu
Corona Ulusal Anketi, 10-12 Nisan 2024 tarihleri arasında 1.200 kayıtlı Cumhuriyetçi seçmenle telefonla gerçekleştirildi. Ankette Vance'e en yakın isimler arasında DeSantis'in ardından eski Başkan Donald Trump'ın oğlu Donald Trump Jr. yüzde 12, eski Dışişleri Bakanı Mike Pompeo yüzde 9 ve Güney Dakota Valisi Kristi Noem yüzde 6 oy aldı. Ankette 'diğer' seçeneği yüzde 14'te kaldı. Anketin hata payı +/- 2,8 puan olarak açıklandı.
Vance'in bu erken avantajı, 2024 seçimlerinde Trump-Vance biletinin elde ettiği başarıya ve Vance'in muhafazakâr taban arasında popülerliğine bağlanıyor. Özellikle Ortabatı ve Güney eyaletlerinde güçlü bir desteğe sahip olan Vance, göçmenlik karşıtı ve 'Önce Amerika' söylemiyle öne çıkıyor. Bununla birlikte, siyasi analistler bu tür erken dönem anketlerinin yanıltıcı olabileceğini hatırlatıyor. 2016'da Jeb Bush, 2020'de ise Joe Biden'ın önde olduğu anketlerin sonradan tersine döndüğü örnekler veriliyor.
Cumhuriyetçi Parti içinde Vance'e yönelik eleştiriler de var. Partinin geleneksel kanadı, Vance'in aşırı sağcı söylemlerinin bağımsız seçmenleri kaçırabileceğini düşünüyor. Ayrıca eski Başkan Trump'ın 2028'de tekrar aday olup olmayacağı sorusu, yarışın seyrini tamamen değiştirebilecek bir faktör olarak öne çıkıyor. Trump henüz net bir açıklama yapmış değil, ancak çevresindeki isimlerden gelen sinyaller, Trump'ın 2028'de aday olmayacağı yönünde.
Küresel Yansımalar ve Bölgesel Boyut
Vance'in başkan adayı olması durumunda ABD dış politikasında önemli değişiklikler bekleniyor. Vance, Senato'da görev yaptığı dönemde Ukrayna'ya askeri yardımı savunan isimlerden biriydi, ancak son dönemde Çin'e karşı sert tavır takınmasıyla biliniyor. Çin'le ticaret savaşının derinleşmesi, Avrupa'ya NATO bütçesi baskısının artması ve Orta Doğu'da İsrail'e koşulsuz destek, Vance'in olası başkanlık döneminde öne çıkabilecek politikalar arasında. Avrupa Birliği yetkilileri, Vance'in 'Amerikan milliyetçiliği' vurgusunun transatlantik ilişkileri zorlayabileceğini düşünüyor.
Asya-Pasifik bölgesinde ise Vance'in Tayvan konusunda daha net bir pozisyon alması bekleniyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping yönetimi, Vance'in geçmişte 'Tayvan'ı tanıma' yönündeki açıklamalarını yakından izliyor. Öte yandan, Vance'in Rusya-Ukrayna savaşında diplomatik çözüm arayışlarını desteklediği biliniyor; bu da Doğu Avrupa'da endişeyle karşılanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vance'in başkan adaylığı Türkiye-ABD ilişkileri açısından iki ucu keskin bir bıçak niteliği taşıyor. Bir yandan Vance, NATO'ya bağlılık konusunda Trump kadar agresif olmayabilir; ancak diğer yandan Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Suriye politikalarına yönelik eleştirel olabilir. Vance'in özellikle Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ne yakın durması, Türkiye ile gerilime yol açabilir. Ayrıca Vance'in seçilmesi halinde ABD'nin F-35 ve Patriot konularında Türkiye'ye karşı daha esnek bir tutum sergilemesi beklenmez. Küresel ölçekte ise Vance'in Çin'e karşı sert politikaları, Türkiye'nin Asya ile ticaretini dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara bu nedenle olası bir Vance başkanlığına karşı şimdiden diplomatik kanalları açık tutmaya çalışıyor.
