İngiltere'de yeni atanan Maliye Bakanı Andy Burnham, hükümetin ilk enflasyonla mücadele adımı olarak elektrik faturalarındaki Katma Değer Vergisi’nin (KDV) kaldırılacağını duyurdu. Ekim ayından itibaren geçerli olacak düzenlemeyle hanelerin elektrik faturasında ortalama 45 sterlin (yaklaşık 1.700 TL) indirim sağlanması bekleniyor. Burnham, bu vergi indiriminin maliyetinin ise hükümetin dijital kimlik projesini iptal ederek karşılanacağını açıkladı.
Gelişmenin arka planı
Yeni Maliye Bakanı Andy Burnham, göreve gelir gelmez yaşam pahalılığı krizine yönelik ilk somut adımı attı. Burnham, parlamentoda yaptığı konuşmada, “Çalışan ailelerin belini büken enerji faturalarını hafifletmek için KDV’yi sıfırlıyoruz. Bu, hükümetimizin vatandaşların cebini düşünerek attığı önemli bir adımdır” ifadelerini kullandı.
İndirimden yaklaşık 29 milyon hane yararlanacak. Hükümet, bu düzenlemenin bütçeye yıllık maliyetinin 1,3 milyar sterlin olacağını tahmin ediyor. Bu maliyetin karşılanması için ise daha önce planlanan dijital kimlik kartı projesi rafa kaldırılacak. Projenin iptalinden 1,5 milyar sterlin tasarruf edilmesi bekleniyor.
Burnham, ayrıca enerji şirketlerinin kar marjlarını denetlemek için bir gözlemci kurulacağını ve fiyat artışlarının yakından takip edileceğini duyurdu. Muhalefet partileri ise bu adımı yetersiz bulduklarını ifade etti. İşçi Partisi sözcüsü, “Bu sadece bir başlangıç, ancak hâlâ yapılması gereken çok şey var. Enerji şirketlerine ek vergiler getirilmeli” dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'deki bu gelişme, Avrupa genelinde artan enerji fiyatları ve yaşam pahalılığı krizi bağlamında değerlendiriliyor. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji fiyatlarında yaşanan ani yükseliş, birçok Avrupa ülkesini benzer önlemler almaya itti. Almanya, Fransa ve İtalya gibi ülkeler de elektrik ve doğalgaz faturalarında vergi indirimleri ya da sübvansiyonlar uygulamaya koydu.
Ancak uzmanlar, İngiltere'nin bu adımının geçici bir çözüm olduğu görüşünde. Ekonomist Peter Williams, “KDV indirimi kısa vadede hanelere nefes aldıracak, ancak enerji piyasalarındaki yapısal sorunları çözmüyor. Hükümetin yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırması ve enerji verimliliğini artırması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan, dijital kimlik projesinin iptali, hükümetin mali disiplin arayışının bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Bu hamle, özellikle teknoloji şirketleri ve sivil toplum örgütleri tarafından mahremiyet endişeleriyle eleştirilen projenin sona ermesi anlamına geliyor. Ancak bazı analistler, uzun vadede kimlik yönetimi alanında yaşanacak dijital dönüşümün bu kararla gecikebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere’nin enerji faturalarında KDV’yi sıfırlaması, Türkiye’nin uyguladığı enerji sübvansiyonları ve KDV indirimleriyle benzerlik taşıyor. Türkiye de geçtiğimiz yıllarda doğalgaz ve elektrik faturalarında KDV’yi düşürmüş, vatandaşları enflasyon karşısında korumak için çeşitli destek paketleri açıklamıştı. Bu gelişme, küresel enerji krizinin tüm ülkeleri benzer politikalara yönelttiğini göstermesi açısından anlamlı. Ayrıca, Türkiye gibi yüksek enflasyonla mücadele eden ülkeler için İngiltere’nin dijital kimlik projesinden feragat ederek bütçe disiplini sağlama çabası, maliye politikalarında önceliklendirmenin önemini vurguluyor. Türkiye’nin de benzer bir mali disiplin anlayışıyla enerji desteklerini sürdürülebilir kılması, uzun vadede ekonomik istikrar için kritik olabilir.
