İngiltere'nin Brexit referandumunun ardından geçen yıllar, birçok siyasetçi için dönüşüm hikayeleri barındırıyor. Bunlardan biri de dönemin İçişleri Bakanı ve şimdinin Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham. Brexit oylaması öncesinde Avrupa Birliği'nden ayrılmaya şiddetle karşı çıkan Burnham, o dönemdeki endişelerinde ne kadar haklı olduğunu bugün daha net görenlerden. Ancak ironik bir şekilde, İşçi Partisi lideri Keir Starmer'ın başbakanlık döneminde AB ile yürütülen müzakerelerin tamamlanmaması, Burnham'ı belki de Brexit'in yaralarını sarmakla yükümlü kılacak bir konuma getiriyor.
Keir Starmer'in Mirası: Yarım Kalmış Anlaşmalar
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, göreve geldiğinde AB ile ilişkileri yeniden inşa etme sözü vermişti. Ancak son gelişmeler, Starmer'ın vaatlerini tam anlamıyla yerine getiremediğini gösteriyor. AB ile yapılması planlanan üç büyük anlaşma —balıkçılık hakları, güvenlik işbirliği ve gençlik hareketliliği— yarım kalmış durumda. Ayrıca düzenlenmesi beklenen İngiltere-AB zirvesi ertelenirken, hükümetin Avrupa politikası ciddi bir güven bunalımı yaşıyor. Uzmanlara göre Starmer'ın stratejisi, Brexit sonrası ilişkileri iyileştirme konusunda yetersiz kaldı ve bu durum, İşçi Partisi içinde dahi eleştirilere yol açtı.
Andy Burnham'ın bu noktada devreye girmesi tesadüf değil. Manchester Belediye Başkanı olarak uluslararası ticaret ve yatırım konularında aktif bir rol üstlenen Burnham, özellikle kuzey İngiltere'nin AB ile bağlarını güçlendirme çabalarıyla tanınıyor. Brexit'in bölgesel ekonomilere verdiği zararı en yakından gören isimlerden biri olan Burnham, belki de merkezi hükümetin başarısız olduğu bir alanda inisiyatif alarak, İngiltere-AB ilişkilerini rayına oturtmaya çalışacak.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Brexit'in Yaraları Derin
İngiltere'nin AB'den ayrılmasının üzerinden yıllar geçmesine rağmen, ticaretteki bürokratik engeller, personel hareketliliğindeki kısıtlamalar ve gümrük kontrollerindeki aksamalar hâlâ iş dünyasını zorluyor. Özellikle finans sektörü Londra'nın ardından Frankfurt ve Paris'e kayan işlem hacmiyle daralırken, imalat sanayi tedarik zinciri sorunlarıyla boğuşuyor. Küresel enflasyon ve enerji kriziyle birleşen bu tablo, İngiltere'yi resesyona sürükleyebilecek riskler barındırıyor.
Euro bölgesi ülkeleri ise İngiltere'nin bu zafiyetini kendi lehlerine kullanmaya çalışıyor. AB Komisyonu, yarım kalan anlaşmalar konusunda Londra'ya baskı yaparken, Fransa ve Almanya kendi ulusal çıkarları doğrultusunda taviz koparmaya odaklanmış durumda. Bu noktada Burnham gibi yerel yöneticilerin devreye girmesi, AB nezdinde merkezi hükümetten daha güvenilir bir müzakereci profili çizebilir. Ancak yerel bir yöneticinin uluslararası anlaşmalar imzalama yetkisi olmadığı için, Burnham'ın etkisi daha çok lobicilik ve kamuoyu oluşturma ile sınırlı kalacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin Brexit sonrası AB ile yaşadığı bu sancılar, Türkiye'nin uzun vadeli AB üyelik süreci ve Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakereleri için dolaylı dersler barındırıyor. Türkiye, Brexit'in yarattığı ticaret sapmasından olumsuz etkilenirken, İngiltere'nin AB'den koptuktan sonra imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarının kapsamı sınırlı kaldı. Burnham'ın Manchester'da yürüttüğü bölgesel kalkınma odaklı dış politika, Türkiye'deki yerel yönetimlerin uluslararası ilişkilerde daha aktif rol alması fikrine ilham verebilir. Ancak Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde belirleyici faktörler hâlâ merkezi hükümetin tutumu ve Kıbrıs gibi siyasi krizler olmaya devam ediyor.
