Türkiye, İran ile İsrail arasında yaşanan ve bölgesel bir savaşa dönüşme potansiyeli taşıyan son krizden nispeten yara almadan çıktı. Orta Doğu'da artan gerginlik, Türk dış politikasının manevra kabiliyetini test ederken, Ankara'nın dengeli tutumu sayesinde ciddi bir ekonomik veya güvenlik tehdidiyle karşılaşmadığı görülüyor. İran'ın İsrail'e yönelik füze ve drone saldırıları, birçok ülkeyi alarma geçirirken, Türkiye'nin bu gelişmelere temkinli yaklaşması dikkat çekti.
Gelişmenin arka planı
İran'ın 1 Nisan'da Şam'daki konsolosluk binasına düzenlenen saldırıya misilleme olarak 13 Nisan'da İsrail'e yönelik başlattığı insansız hava aracı ve füze saldırıları, bölgesel güç dengelerini yeniden şekillendirdi. İsrail'in ABD, İngiltere, Fransa ve Ürdün'ün desteğiyle saldırıların yüzde 99'unu engellediği belirtilirken, İran ise saldırıların hedeflerine ulaştığını iddia etti. Bu olay, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana İran'ın İsrail topraklarına yönelik ilk doğrudan askeri müdahalesi olarak kayıtlara geçti. Türkiye, bu krizde taraflara itidal çağrısı yaparken, gerilimin tırmanmaması için diplomatik girişimlerini sürdürdü.
Bölgesel veya küresel boyut
Küresel güçlerin hızla devreye girmesiyle çatışmanın sınırlı kalması, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bölge ülkelerini rahatlattı. ABD Başkanı Joe Biden'ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya baskı yapması ve uluslararası koalisyonun etkili müdahalesi, savaşın yayılmasını engelledi. Bu durum, Türkiye'nin enerji geçiş güzergâhı ve ticaret yolları üzerindeki riskleri azalttı. Ancak bölgedeki uzun vadeli istikrarsızlık potansiyeli, Ankara'nın diplomatik çabalarını yoğunlaştırmasına neden oldu. Türkiye, İran ve İsrail arasındaki gerilimde arabuluculuk rolü üstlenmese de, kriz yönetimi konusunda esneklik gösterdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk dış politikasının çok yönlü ve bağımsız yapısının bir kez daha test edildiğini göstermektedir. Ankara, hem NATO müttefiki olarak Batı'nın beklentilerini hem de enerji ve ticaret ortağı olan İran'la ilişkileri dengelemek zorundaydı. Krizde tarafsız kalarak her iki tarafla da diyaloğu sürdürebilmek, Türkiye'nin bölgede yalnızlaşmasını engelledi. Ekonomik olarak, savaşın sıcak çatışmaya dönüşmemesi enerji fiyatlarındaki yükselişi sınırladı ve İran'a yönelik olası yaptırımların Türkiye'ye etkisini azalttı. Güvenlik açısından ise sınır komşusu İran'ın askeri maceralara girmesi, Ankara'yı tedirgin etmekle birlikte çatışmanın kısa sürmesi rahatlama yarattı. Sonuç olarak, Türkiye bu krizden diplomatik ve ekonomik kazanımla çıkarken, bölgesel istikrarın hassasiyeti konusunda da uyarılmış oldu.
