Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), Hindistan'da 2023 yılında düzenlenen protestolarda polisin, göstericileri 'hamamböceği' olarak nitelendirerek ölümcül silahlar kullandığını ortaya koyan bir rapor yayınladı. Rapora göre, ülkenin kuzeydoğusundaki Manipur eyaletinde etnik çatışmaların ardından patlak veren gösterilerde, güvenlik güçleri kalabalığa ateş açtı ve en az 11 kişi hayatını kaybetti. Af Örgütü, yetkililerin orantısız güç kullanımını meşrulaştırmak için göstericilere yönelik aşağılayıcı bir dil kullandığını ve bu durumun uluslararası insan hakları standartlarına aykırı olduğunu vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Manipur'da Mayıs 2023'te başlayan etnik şiddet, Meitei ve Kuki toplulukları arasındaki uzun süredir devam eden gerilimlerin patlak vermesiyle ortaya çıktı. Göstericiler, hükümetin topluluklar arasındaki eşitsizlikleri gidermek için yeterli adım atmadığını ve güvenlik güçlerinin şiddeti körüklediğini iddia etti. Af Örgütü raporu, polisin göstericileri 'hamamböceği' olarak tanımlayan bir operasyon emri verdiğini ve bu emrin, güç kullanımına ilişkin her türlü kısıtlamayı ortadan kaldırdığını belgeliyor. Raporda ayrıca, göstericilere yönelik keyfi gözaltılar ve işkence iddiaları da yer alıyor. Örgüt, Hindistan hükümetini güvenlik güçlerinin eylemlerine ilişkin bağımsız bir soruşturma başlatmaya ve sorumluları adalet önüne çıkarmaya çağırdı.
Hindistan hükümeti ise raporu reddederek, güvenlik güçlerinin yasalara uygun hareket ettiğini ve göstericilerin şiddet eylemlerine karşı kendini savunduğunu savundu. İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, 'manipülatif raporların' ülkenin itibarını zedelemeye yönelik olduğu ve hükümetin bölgede barışı sağlamak için kararlılıkla çalıştığı belirtildi. Ancak insan hakları örgütleri, hükümetin açıklamalarının gerçekleri yansıtmadığını ve Manipur'daki durumun hâlâ ciddi bir insan hakları krizi olduğunu söylüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu olay, Hindistan'ın insan hakları karnesine ilişkin uluslararası endişeleri yeniden gündeme getirdi. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Parlamentosu daha önce de Hindistan hükümetine ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ve azınlık hakları konularında eleştiriler yöneltmişti. Özellikle Başbakan Narendra Modi hükümeti altında, muhalif seslerin bastırıldığı ve sivil toplum örgütlerinin faaliyetlerinin kısıtlandığı yönünde raporlar bulunuyor. Af Örgütü'nün bu raporu, Hindistan'ın demokratik kurumlarının ve hukukun üstünlüğünün zayıfladığına dair artan kanıtlara bir yenisini ekliyor.
Uzmanlar, Manipur'daki şiddetin yalnızca etnik bir çatışma olmadığını, aynı zamanda Hindistan'ın kuzeydoğusundaki jeopolitik hassasiyetlerle de bağlantılı olduğunu belirtiyor. Bölge, Myanmar ve Bangladeş ile sınır komşusu olması nedeniyle stratejik öneme sahip. Çin'in bölgedeki etkisini artırma çabalarına karşı Hindistan, bu eyaletlerde altyapı projelerine ve askeri varlığını güçlendirmeye odaklanmış durumda. Ancak etnik gerilimler, bu stratejik hedefleri tehdit ediyor. Ayrıca, göstericilere yönelik sert müdahale, Hindistan'ın uluslararası alanda imajına zarar vererek, ülkenin demokratik değerlere bağlılığı konusunda soru işaretleri yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, insan hakları ihlalleri ve güvenlik güçlerinin orantısız güç kullanımı konularında benzer eleştirilerle karşı karşıya kalan bir ülke olarak, bu tür raporların uluslararası kamuoyunda nasıl karşılandığını yakından izliyor. Hindistan'daki bu gelişme, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bazı ülkelerin, güvenlik önlemleri ile ifade özgürlüğü arasında denge kurma konusundaki hassasiyetini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, Hindistan ile gelişen ekonomik ve savunma ilişkileri bağlamında, bu tür insan hakları ihlali haberlerinin ikili ilişkileri olumsuz etkilememesi için dikkatli bir diplomasi yürütmek durumunda. Ayrıca, Türkiye'nin kendi içinde yaşadığı benzer tartışmalar göz önüne alındığında, uluslararası insan hakları örgütlerinin raporlarının iç politika ve dış politikada nasıl kullanıldığına dair çıkarımlarda bulunmak mümkün. Bu bağlamda, Türkiye'nin, insan hakları konularında uluslararası standartlara uyum sağlama çabalarını sürdürmesi, hem kendi demokratik meşruiyeti hem de küresel itibarı açısından önem taşıyor.
