The Economist'in genel yayın yönetmeni John Prideaux, son haber bülteninde Amerikan sosyalizminin yükselişini ve bu hareketin ortaya çıkardığı yeni siyasi sınıfı mercek altına alıyor. Prideaux, 'Checks and Balance' başlıklı bülteninde, Bernie Sanders ve Alexandria Ocasio-Cortez gibi isimlerin öncülük ettiği aktivist solun, Amerikan siyasetinde giderek artan bir etki kazandığını belirtiyor. Ancak bu yeni dalga, geleneksel sosyalizm anlayışından belirgin farklılıklar gösteriyor; daha çok kimlik politikaları, iklim değişikliği ve ekonomik eşitsizlik temalarına odaklanıyor.
Gelişmenin arka planı
Prideaux, Amerikan sosyalizminin 'tuhaflığını' üç ana başlıkta ele alıyor. Öncelikle, bu hareketin Avrupa'daki sosyalist partilerden farklı olarak işçi sınıfından ziyade eğitimli gençler ve kentli profesyoneller arasında taban bulduğunu vurguluyor. İkinci olarak, ABD'de 'sosyalizm' teriminin tarihsel olarak olumsuz bir çağrışım taşıdığını ve Soğuk Savaş döneminde komünizmle özdeşleştirildiğini hatırlatıyor. Ancak 2016'dan bu yana genç seçmenler arasında bu tabu yıkılmış durumda. Son olarak, bu hareketin içinde barındırdığı çelişkilere dikkat çekiyor: Sosyalist olarak tanımlanan isimler, kapitalist piyasa ekonomisi içinde faaliyet gösteriyor ve çoğu zaman Wall Street'ten bağış alıyor.
Yeni nesil sosyalistler, Medicare for All gibi sağlık hizmetlerinin kamulaştırılmasını ve Green New Deal gibi iddialı iklim politikalarını savunuyor. Ancak bu politikaların maliyeti ve uygulanabilirliği tartışma konusu. Prideaux'a göre, bu hareketin en ilginç yönlerinden biri, 'kapitalizm' ve 'sosyalizm' kavramlarının yeniden tanımlanması. Örneğin, birçok aktivist, büyük teknoloji şirketlerinin düzenlenmesini veya kamu hizmetlerinin genişletilmesini 'sosyalist' olarak adlandırırken, bu aslında Batı Avrupa'daki sosyal demokrasi uygulamalarına yakın duruyor.
Prideaux, ayrıca bu hareketin Demokrat Parti içinde yarattığı gerilime de değiniyor. Partinin merkezci kanadı, bu radikal politikaların seçimleri kaybettireceği endişesi taşırken, genç seçmenler ve ilerici isimler partinin daha cesur adımlar atmasını bekliyor. 2020 başkanlık seçimlerinde Bernie Sanders'ın ikinci kez ön seçimlerde güçlü bir performans sergilemesi, bu hareketin ne kadar büyüdüğünü gösteriyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme sadece ABD ile sınırlı değil; küresel ölçekte yankı buluyor. Avrupa'da yükselen popülizm ve aşırı sağ partilere karşı, sol hareketler de kendilerini yeniden konumlandırıyor. Özellikle İspanya'da Podemos, Yunanistan'da Syriza ve İngiltere'de Jeremy Corbyn önderliğindeki İşçi Partisi, benzer bir dönüşümden geçti. Ancak bu hareketlerin iktidara geldiklerinde beklentileri karşılayamadığı, ekonomik krizlerle boğuştuğu ve iç çekişmeler yaşadığı görüldü. ABD'deki sosyalist akımın bu deneyimlerden çıkaracağı dersler var.
Küresel olarak, Amerikan sosyalizminin yükselişi, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki sol hareketler için bir ilham kaynağı olabilir. Ancak aynı zamanda, bu hareketin Amerikan dış politikasına etkisi de tartışılıyor. Sosyalist eğilimli siyasetçilerin, askeri müdahalelere ve NATO'nun genişlemesine daha şüpheci yaklaşması, uluslararası ittifakları yeniden şekillendirebilir. Öte yandan, bu hareketin iklim değişikliği gibi konularda küresel iş birliğini teşvik etmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki sosyalist dalga, Türkiye'nin dış politikası ve ekonomi anlayışı açısından dolaylı etkiler barındırıyor. Bu hareketin yükselişi, Washington'un ticaret ve yaptırım politikalarında değişikliklere yol açabilir; örneğin, daha korumacı bir yaklaşım veya askeri harcamaların kısılması gündeme gelebilir. Bu durum, Türkiye'nin savunma ve ticaret ilişkilerini etkileyebilir. Öte yandan, Türkiye'deki siyasi partiler için ABD'deki bu tartışmalar, sağlık ve eğitim gibi konularda kamu hizmetlerinin genişletilmesi taleplerinin meşruiyetini artırabilir. Ancak Türkiye'nin kendine özgü siyasi koşulları ve ittifakları düşünüldüğünde, bu gelişmenin doğrudan bir yansıması beklenmemeli; yine de küresel sol dalga, Türkiye'deki muhalefet partileri için bir referans noktası oluşturabilir.
