ABD'de son yıllarda yapılan ön seçimlerde demokratik sosyalist adayların art arda kazandığı zaferler, ülke siyasetinde köklü bir değişimin habercisi olarak değerlendiriliyor. Gelir eşitsizliği, sağlık hizmetlerine erişim ve eğitim gibi konularda giderek daha fazla seçmenin ilerici politikalara yönelmesi, 'sosyalizm' sözcüğünün Amerikan siyasetinde yeniden tartışılmasına yol açıyor. Bu gelişme, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde hem Demokrat Parti içindeki dengeyi hem de ülkenin siyasi iklimini etkileyecek gibi görünüyor.
Demokratik Sosyalist Dalga
Son dönemde Vermont Senatörü Bernie Sanders'ın 2016 ve 2020'deki başkanlık kampanyalarının ardından, demokratik sosyalizm fikri genç seçmenler arasında popülerlik kazandı. Özellikle 2018 ve 2022 ara seçimlerinde, New York'tan Jamaal Bowman, Missouri'den Cori Bush ve Michigan'dan Rashida Tlaib gibi isimler, Demokrat Parti'nin ilerici kanadını temsil ederek Kongre'ye girmeyi başardı. Bu adayların ortak özelliği, Medicare for All (Herkes İçin Sağlık Sigortası) ve iklim değişikliğiyle mücadelede Green New Deal gibi programları savunmaları.
Anket şirketi Gallup'un verilerine göre, Amerikalıların yaklaşık yüzde 47'si sosyalizmin 'iyi bir şey' olduğunu düşünüyor. Bu oran, 1940'lardan bu yana en yüksek seviye. Özellikle 18-29 yaş arası seçmenlerde sosyalizme destek yüzde 58'e ulaşıyor. Siyaset bilimciler, bu eğilimin iki temel nedeni olduğunu belirtiyor: Yeni neslin ekonomik krizler ve artan eşitsizlik konusundaki deneyimleri ve Demokrat Parti içindeki ilerici kanadın örgütlü bir güç haline gelmesi.
Bununla birlikte, 'sosyalizm' etiketi hâlâ tartışmalı. Muhafazakar çevreler, bu eğilimi Amerika'nın temel değerlerine bir tehdit olarak görürken, demokratik sosyalistler İskandinav ülkelerindeki refah devleti modellerini örnek gösteriyor. Bu bağlamda, siyasi yelpazenin iki ucundaki kutuplaşma, özellikle sosyal medya üzerinden yürütülen kampanyalarla daha da keskinleşiyor.
Küresel Yansımalar ve İklim Krizi
ABD'deki bu siyasi değişim, yalnızca iç politikayı değil, küresel dengeleri de ilgilendiriyor. İklim değişikliğiyle mücadelede öncü roller üstlenen ilerici politikalar, uluslararası iklim zirvelerinde ABD'nin elini güçlendirebilir. Öte yandan, ticaret politikalarında korumacı eğilimlerin güçlenmesi, Çin başta olmak üzere diğer büyük ekonomilerle ilişkilerin yeniden şekillenmesine neden olabilir.
Avrupa Birliği'nin önde gelen ülkeleri, ABD'deki bu demokratik sosyalist akımı yakından izliyor. Özellikle sağlık ve eğitim sistemlerinin sosyalleştirilmesi tartışmaları, kıta Avrupası'ndaki refah devleti modelleriyle benzerlik taşıyor. Bu durum, Atlantik ötesi ilişkilerde ideolojik yakınlaşma potansiyelini barındırıyor. Ancak ABD siyasetindeki derin kutuplaşma, bu politikaların uygulanabilirliğini ve kalıcılığını belirsiz kılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki demokratik sosyalist dalga, Türkiye'nin dış politikası için öncelikle ekonomik sonuçları itibarıyla önem taşıyor. Bu eğilimin güçlenmesi, ABD Kongresi'nde Türkiye'ye yönelik yaptırım kararlarını etkileyebilecek bir faktör olabilir. Özellikle insan hakları ve demokrasi vurgusu yapan ilerici milletvekilleri, Türkiye ile ilişkilerde daha eleştirel bir tutum sergileyebilir. Öte yandan, korumacı ticaret politikaları küresel tedarik zincirlerini etkileyerek Türkiye'nin ihracatını zorlaştırabilir. Ancak, bu gelişmelerin Türkiye üzerindeki etkisi şimdilik dolaylı ve seçim sonuçlarına bağlı olacaktır.
