ABD Sosyal Güvenlik Kurumu'nun karşı karşıya olduğu en yeni sorun, emeklilik yaşına gelmiş ancak iş bulamayan yaşlı nüfusun hem vergi gelirlerini düşürmesi hem de erken emeklilik başvurularıyla sisteme yük bindirmesi. Geleneksel olarak emeklilik, çalışan bireylerin iş gücünden ayrılarak devlete vergi ödemeyi bırakması ve sosyal güvenlik ödemeleri almaya başlaması anlamına geliyor. Ancak günümüzde birçok yaşlı Amerikalı, iş bulamadığı için erken emekliliğe zorlanıyor. Bu durum, sosyal güvenlik fonlarının erimesini hızlandırarak sistemin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.
Yaşlı İşsizliği ve Erken Emeklilik Kısır Döngüsü
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre, 55 yaş ve üzeri işsizlik oranı son on yılda istikrarlı bir artış gösterdi. Özellikle 65 yaş civarındaki bireyler, işverenlerin yaşlı çalışanlara ön yargılı yaklaşması, teknolojiye uyum zorlukları ve düşük ücretli işlerin baskın hale gelmesi nedeniyle iş piyasasında dezavantajlı konumda. Bu kişiler, iş bulamayınca sosyal güvenlikten emeklilik maaşı almaya daha erken yaşta başvurmak zorunda kalıyor. Oysa tam emeklilik yaşı 67 iken, 62 yaşında erken emeklilik maaşı alanlar yaklaşık %30 daha düşük aylık ödeme alıyor. Bu da yoksulluk riskini artırıyor.
Ekonomik Politika Enstitüsü'nün yaptığı bir araştırma, emeklilik yaşını doldurmuş ancak işsiz kalan her 10 kişiden 6'sının, bir yıl içinde sosyal güvenlik başvurusu yaptığını gösteriyor. Bu durum, sistemde uzun vadeli bir dengesizlik yaratıyor: daha az kişi vergi öderken, daha fazla kişi yardım alıyor. Uzmanlar, bu eğilimin devam etmesi halinde Sosyal Güvenlik fonlarının 2035 yılına kadar tükenebileceği uyarısında bulunuyor.
Küresel Bir Sorun: Yaşlanan Nüfus ve İş Piyasası
ABD'deki bu kriz, aslında gelişmiş ülkelerin ortak sorunu. Japonya, Almanya ve İtalya gibi yaşlanan nüfusa sahip ülkelerde de benzer dinamikler gözlemleniyor. OECD verilerine göre, 65 yaş üstü nüfusun istihdama katılım oranı son 20 yılda ortalama %5 arttı, ancak bu artış işsizlik oranlarındaki düşüşle paralel gitmedi. Yani daha fazla yaşlı çalışmak istese de iş bulamıyor. Teknolojik dönüşüm, birçok geleneksel işi ortadan kaldırırken, yaşlı işçilerin yeni beceriler kazanması zorlaşıyor. Bu durum, sosyal güvenlik sistemlerinin reforme edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Öneriler arasında esnek çalışma modelleri, işverenlere yaşlı istihdamı için teşvikler ve yeniden eğitim programları yer alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye de hızla yaşlanan bir nüfusa sahip; 65 yaş üstü nüfusun toplam içindeki payı 2023'te %10,2'ye ulaştı. ABD'deki bu gelişme, Türkiye için erken uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de emeklilik yaşı kademeli olarak yükseltilmiş olsa da, işsizlik ve kayıt dışı istihdam sorunu yaşlıları daha kırılgan hale getiriyor. Ayrıca, sosyal güvenlik sistemimizdeki açıkların kapatılması için istihdam politikalarının yaşlıları da kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Aksi halde, ABD'de görülen erken emeklilik baskısı ve fonların erimesi benzer bir krizi Türkiye'de de tetikleyebilir.
