Almanya Dışişleri Bakanlığı, Çin’de Rus askerlerine eğitim verildiği yönündeki haberleri “derin endişe verici” olarak nitelendirdi ve Çin’in Berlin Büyükelçisi’ni acilen Dışişleri Bakanlığı’na çağırdı. Görüşmede, Çin’in Rusya’nın savaş çabalarını destekleyen her türlü adımın Almanya’nın güvenliği için bir “tehdit” oluşturduğu vurgulandı. Almanya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, yaptığı yazılı açıklamada, “Rus askerlerine Çin’de eğitim verildiği bilgisi, eğer doğruysa, son derece rahatsız edicidir. Bu, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü yasa dışı saldırı savaşını doğrudan ve dolaylı olarak destekleyen her türlü faaliyetin kabul edilemez olduğunu bir kez daha göstermektedir” ifadelerini kullandı.
Pekin’e uyarı ve diplomatik gerginlik
Almanya Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Çin Büyükelçisi’ne sunulan nota ile Çin’e, Rusya’ya askeri ve çift kullanımlı (dual-use) malzeme tedarikinin durdurulması çağrısı yapıldı. Açıklamada, “Çin’in Rusya’ya askeri destek sağladığına dair giderek artan kanıtlar bulunuyor. Bu, Almanya için kabul edilemez bir durumdur” denildi. Görüşme, Ukrayna Savaşı’nın 1.592. gününde gerçekleşirken, Alman hükümeti konuyu Avrupa Birliği ve NATO nezdinde de gündeme taşımayı planlıyor. Öte yandan, Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Pekin’de yaptığı açıklamada iddiaları yalanlayarak, “Çin, Rusya’ya askeri yardım sağlamamıştır ve sağlamayacaktır. Bu tür haberler kasıtlı olarak yayılmaktadır” dedi. Ancak Berlin yönetimi, Batı istihbarat kaynaklarına dayandırdığı bilgilerin ciddiyetini koruduğunu belirtti.
Rusya’nın savaş makinesine yeni bir destek mi?
Uzmanlar, Çin’in Rusya’ya verdiği desteğin boyutunun giderek arttığını ve bu desteğin artık sadece ticari mallarla sınırlı kalmadığını belirtiyor. Özellikle mikroçip, elektronik devreler ve insansız hava aracı (İHA) parçaları gibi çift kullanımlı ürünlerin Çin’den Rusya’ya akışının sürdüğü biliniyor. Son olarak, Rus askerlerinin Çin’de eğitim alması, iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. Bu durum, Batılı ülkeler tarafından Rusya’ya uygulanan yaptırımların delinmesi anlamına geliyor ve Ukrayna’daki savaşın seyrini etkileyebilir. Alman hükümeti, bu gelişmeyi sadece Almanya’nın değil, tüm Avrupa’nın güvenliğine yönelik bir tehdit olarak değerlendiriyor. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de daha önce yaptığı açıklamalarda, Çin’in Rusya’ya verdiği desteğin “endişe verici” olduğunu ve ittifakın bu konuyu yakından takip ettiğini ifade etmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna Savaşı’nın başından beri hem Rusya hem de Ukrayna ile dengeli bir ilişki yürütmeye çalışmaktadır. Ancak, Çin’in Rusya’ya askeri eğitim desteği vermesi, Türkiye’nin Karadeniz’deki güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Rus ordusunun savaş kapasitesinin artması, savaşın uzamasına ve bölgesel istikrarsızlığın derinleşmesine yol açabilir. Bu durum, Türkiye’nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında uyguladığı geçiş rejimini, enerji güvenliğini ve Ukrayna tahıl anlaşması gibi diplomatik girişimleri olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Çin’in askeri nüfuzunun Avrasya’da artması, Türkiye’nin Orta Asya ve Kafkasya politikalarını da yakından ilgilendirmektedir. Türkiye, bu süreçte kendi ulusal çıkarlarını korumak için hem Batı ittifakıyla hem de Rusya ve Çin ile dengeli bir diplomasi yürütmek durumundadır.
