Almanya'nın Thüringen ve Saksonya eyaletlerinde 1 Eylül'de yapılan eyalet seçimlerinde aşırı sağcı Alternative für Deutschland (AfD) partisinin elde ettiği zaferin ardından ülke genelinde on binlerce kişi sokaklara döküldü. Yaklaşık 150 bin gösterici, ülke çapında 20'den fazla şehirde düzenlenen protesto yürüyüşlerine katılarak AfD'ye ve onun göçmen karşıtı politikalarına tepkisini gösterdi. Gösteriler, seçim sonuçlarının açıklanmasının hemen ardından başladı ve hafta boyunca devam etti.
Seçim Sonuçları ve Protestoların Arka Planı
Thüringen'de AfD, yüzde 32,8 oy oranıyla eyalet parlamentosunda en büyük parti konumuna yükseldi. Bu, II. Dünya Savaşı sonrası Almanya'da aşırı sağcı bir partinin bir eyalet seçiminde birinci olması anlamına geliyor. Saksonya'da ise AfD yüzde 30,6 oy aldı ve ikinci sırada yer aldı; ancak Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) yüzde 31,9 ile az farkla birinci oldu. Her iki eyalette de AfD'nin oy oranı bir önceki seçime göre önemli ölçüde arttı. Seçim sonuçları, Almanya'da göçmen karşıtlığı, ekonomik hoşnutsuzluk ve iktidardaki koalisyon hükümetine duyulan güvensizliğin bir yansıması olarak yorumlandı.
Protestolar, seçim gecesi Thüringen'in başkenti Erfurt'ta ve Saksonya'nın başkenti Dresden'de başladı. Erfurt'ta binlerce kişi AfD'nin seçim kutlamalarını protesto etti. Dresden'de ise göstericiler "Nazileri durdurun" ve "Çeşitlilik için" sloganları attı. Önümüzdeki günlerde Berlin, Hamburg, Köln, Münih, Frankfurt ve Stuttgart gibi büyük şehirlerde de kitlesel gösteriler düzenlendi. Polis, gösterilerin büyük ölçüde barışçıl geçtiğini, ancak birkaç küçük arbede yaşandığını bildirdi.
Almanya Başbakanı Olaf Scholz, seçim sonuçlarını "acı verici" olarak nitelendirdi ve AfD'nin yükselişinden endişe duyduğunu dile getirdi. Scholz, "Aşırı sağcı bir partinin bu kadar güçlenmesi hepimiz için uyarıcı olmalı" dedi. Ana muhalefet lideri Friedrich Merz ise AfD'ye karşı daha sert bir çizgi izlenmesi gerektiğini savundu. Protestocular, AfD'nin yükselişinin demokrasiye tehdit oluşturduğunu ve göçmenlere yönelik nefret söyleminin toplumsal barışı bozduğunu vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AfD'nin seçim başarısı, Avrupa genelinde aşırı sağın yükselişinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Fransa'da Ulusal Birlik (RN), İtalya'da İtalya'nın Kardeşleri (FdI) ve Hollanda'da Özgürlük Partisi (PVV) gibi partiler son yıllarda önemli kazanımlar elde etti. Almanya'da AfD'nin güçlenmesi, Avrupa Birliği'nin göç politikaları, iklim hedefleri ve Ukrayna'ya verilen destek konusunda belirsizlik yaratabilir. Özellikle Thüringen ve Saksonya gibi eyaletlerde AfD'nin güçlü olması, federal düzeyde karar alma süreçlerini zorlaştırabilir. Ayrıca AfD'nin Rusya yanlısı tutumu, Batı ittifakı içinde çatlaklara yol açabilir.
Protestolar, Alman sivil toplumunun aşırı sağa karşı mobilize olma kapasitesini gösteriyor. Sendikalar, insan hakları örgütleri, kiliseler ve spor kulüpleri gösterilere destek verdi. Ancak AfD'nin seçmen tabanının kararlılığı ve diğer partilerin AfD'yi dışlama stratejisinin (Brandmauer) ne kadar sürdürülebilir olduğu tartışılıyor. Önümüzdeki aylarda Almanya'da yapılacak federal seçimler öncesinde bu gerilimin daha da artması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Almanya'da aşırı sağın yükselişi, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren sonuçlar doğurabilir. AfD, göçmen karşıtı ve İslam düşmanı söylemiyle biliniyor; partinin güçlenmesi, Almanya'da yaşayan yaklaşık 3 milyon Türk kökenli insanın günlük yaşamını, sosyal uyumunu ve güvenliğini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca AfD'nin Avrupa Birliği karşıtı ve Rusya yanlısı tutumu, Türkiye'nin AB ile ilişkilerini ve bölgesel dengeleri etkileyebilir. Almanya'nın Türkiye'nin en büyük ticaret ortaklarından biri olduğu düşünülürse, siyasi istikrarsızlık ekonomik ilişkilere de yansıyabilir. Türkiye, Almanya'daki gelişmeleri yakından izlemeli ve vatandaşlarının haklarını korumak için diplomatik girişimlerde bulunmalıdır.
