Çin merkezli e-ticaret devi Alibaba, ABD Savunma Bakanlığı’na (Pentagon) karşı federal mahkemede dava açtı. Şirket, Pentagon’un kendisini “Çin askeri şirketi” olarak sınıflandırmasının haksız ve yanlış olduğunu savunuyor. Dava, Salı günü Washington DC Bölge Mahkemesi’nde açıldı. Alibaba, bu etiketin itibarına zarar verdiğini ve ticari faaliyetlerini olumsuz etkilediğini iddia ediyor. Pentagon ise henüz dava hakkında resmi bir açıklama yapmadı. Hukuki sürecin önümüzdeki aylarda devam etmesi bekleniyor.
Gelişmenin arka planı
Pentagon, 2021 yılında yayımladığı bir listeyle bazı Çinli şirketleri “Çin askeri şirketi” olarak tanımlamıştı. Bu listede Alibaba’nın yanı sıra Huawei, Xiaomi ve Çin’in en büyük yapay zeka şirketlerinden bazıları da yer alıyor. ABD yasalarına göre, bu etikete sahip şirketlere Amerikan şirketlerinin yatırım yapması kısıtlanabiliyor veya tamamen yasaklanabiliyor. Alibaba, daha önce de benzer bir etiket nedeniyle ABD Hazine Bakanlığı’na dava açmış ve etiketin kaldırılmasını sağlamıştı. Şirket, Pentagon’un listesinin de aynı şekilde hatalı olduğunu ve derhal düzeltilmesi gerektiğini belirtiyor.
Dava dilekçesinde Alibaba, “Şirketimiz tamamen özel sektöre aittir ve Çin hükümeti veya ordusuyla herhangi bir bağlantısı bulunmamaktadır” ifadelerine yer veriyor. Pentagon’un etiketleme sürecinde keyfi davrandığını ve yeterli kanıt sunmadığını öne süren Alibaba, mahkemeden etiketin iptalini ve maddi tazminat talep ediyor. Uzmanlar, bu davanın sonucunun diğer Çinli teknoloji şirketleri için de emsal teşkil edebileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Alibaba’nın Pentagon’a açtığı dava, ABD-Çin arasındaki teknoloji savaşının yeni bir cephesi olarak görülüyor. Son yıllarda ABD, ulusal güvenlik gerekçesiyle Çinli teknoloji şirketlerine yönelik kısıtlamaları artırmış durumda. Huawei ve ZTE gibi şirketlere uygulanan yaptırımlar, bu şirketlerin küresel pazardaki faaliyetlerini ciddi şekilde etkiledi. Alibaba ise daha çok e-ticaret ve bulut bilişim alanında faaliyet gösterdiği için doğrudan bir askeri tehdit oluşturmadığı savunmasını yapıyor. Ancak Pentagon, Alibaba’nın Çin’in sosyal kredi sistemine veri sağladığını iddia ediyor. Şirket bu iddiayı reddediyor. Dava, aynı zamanda ABD’deki yabancı yatırım düzenlemelerinin ne kadar geniş yorumlanması gerektiği sorusunu da gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu dava, ABD-Çin arasındaki ticaret savaşlarının küresel tedarik zincirlerini nasıl etkilediğini bir kez daha gösteriyor. Türkiye, Çin ile güçlü ticari ilişkilere sahip ve Alibaba üzerinden yapılan ithalat da bu bağlamda önemli. Eğer Alibaba’nın ABD pazarına erişimi kısıtlanırsa, bu durum dolaylı olarak Türkiye’deki e-ticaret platformlarını da etkileyebilir. Ayrıca, küresel teknoloji şirketlerinin siyasi baskılara maruz kalması, Türkiye’nin kendi dijital bağımsızlık stratejilerini güçlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Türk yetkililerin bu süreci yakından izlemesi ve olası yansımalara karşı hazırlıklı olması önem taşıyor.
