Azerbaycan'ın önde gelen muhalif liderlerinden ve eski Devlet Sekreteri Ali Karimli, Bakü'deki bir mahkemede 'darbe girişimi' iddiasıyla yargılanmaya başladı. FRANCE 24'e hapishaneden konuşan Karimli, kendisine yöneltilen suçlamaları 'tamamen uydurma ve siyasi motivasyonlu' olarak nitelendirerek 'Ben bir vicdan mahkumuyum' dedi. Karimli, 20 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya olduğunu belirtti.
Gelişmenin arka planı
Ali Karimli, 1990'lı yıllarda Azerbaycan'ın bağımsızlık sürecinde önemli roller üstlenmiş, 1992-1993 yıllarında kısa bir süre Devlet Sekreteri olarak görev yapmıştı. Ancak 1993'te Haydar Aliyev'in iktidara gelmesiyle birlikte muhalefet saflarına katıldı. 2000'li yıllardan itibaren Azerbaycan Halk Cephesi Partisi'nin genel başkanlığını yürüten Karimli, uzun yıllardır muhalefetin en güçlü ve en bilinen isimlerinden biri olarak öne çıkıyor. Son olarak 2023 yılının Kasım ayında gözaltına alınan Karimli, o tarihten bu yana Bakü'deki bir cezaevinde tutuluyor. İddianameye göre Karimli, iktidarı devirmek için komplo kurmak, hükümet karşıtı protestoları organize etmek ve yasa dışı silahlı gruplarla bağlantı kurmakla suçlanıyor. Karimli ise tüm bu suçlamaları reddediyor ve ifade özgürlüğü ile siyasi faaliyetleri nedeniyle hedef alındığını savunuyor.
Uluslararası insan hakları örgütleri ve Batılı hükümetler, Karimli'nin davasını yakından takip ediyor. Avrupa Birliği ve ABD, Azerbaycan yönetimine muhalif siyasetçilere yönelik baskıların sona erdirilmesi çağrısında bulunurken, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ve Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) Karimli'nin serbest bırakılması için kampanya yürütüyor. Azerbaycan hükümeti ise Karimli'yi 'ülkenin anayasal düzenine karşı faaliyet yürütmekle' suçlayarak, yargı sürecinin bağımsız olduğunu ve hiçbir dış müdahaleye izin verilmeyeceğini savunuyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Ali Karimli'nin davası, sadece Azerbaycan'ın iç siyasetiyle sınırlı kalmıyor; aynı zamanda Güney Kafkasya bölgesindeki otoriterleşme eğilimleri ve çatışma sonrası dönüşüm sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. 2020 yılındaki Dağlık Karabağ savaşı sonrasında Azerbaycan'da milliyetçi duyguların yükselmesi ve muhalefetin sesinin daha da kısılması, ülke içindeki siyasi alanı daraltmış durumda. Karimli'nin yargılanması, uluslararası toplumun Azerbaycan'a yönelik eleştirilerini artırırken, bölgede Rusya'nın arabuluculuk rolü ve Türkiye'nin Azerbaycan'a desteği gibi jeopolitik dengeler de bu sürece etki ediyor. AB ve ABD, Azerbaycan'da insan hakları ihlallerine karşı daha sert yaptırımlar uygulanması çağrısı yaparken, Rusya ise Karabağ sonrası dönemde Azerbaycan'la ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Azerbaycan'la 'tek millet iki devlet' anlayışıyla güçlü siyasi, ekonomik ve kültürel bağlara sahip. Ali Karimli'nin davası, Ankara'nın bölgedeki istikrar algısını ve insan hakları konusundaki tutumunu etkileyebilecek bir gelişme. Türkiye, Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini desteklerken, muhalefete yönelik baskıların artması, özellikle Avrupa Birliği ile ilişkilerde Türkiye'nin konumunu zorlaştırabilir. Ayrıca, enerji koridorları ve ulaştırma projeleri gibi stratejik alanlarda iş birliği yapan iki ülke arasında, iç siyasi gelişmelerin bu iş birliğine gölge düşürmemesi Ankara'nın önceliği olacaktır. Türkiye'nin, prensip olarak hukukun üstünlüğü ve insan haklarına vurgu yapmakla birlikte, Azerbaycan'la ilişkilerini sürdürmek için dengeli bir yaklaşım benimsemesi bekleniyor.
