Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, geçtiğimiz hafta açıklanan federal bütçeye gelen yoğun eleştirilerin ardından küçük işletmelere yönelik "cömert" sermaye kazancı vergisi (CGT) muafiyetleri getirileceğini duyurdu. Başbakan, ülkenin doğu eyaletlerinde düzenlediği basın toplantısında, startuplar ve vasiyet sandıkları (testamentary trusts) için vergi muafiyeti sağlayacak yeni düzenlemelerin hazırlandığını belirtti. Bu adım, İşçi Partisi hükümetinin özellikle küçük işletme sahipleri ve girişimciler arasında büyük tepki çeken CGT değişikliklerini yumuşatma çabası olarak yorumlanıyor.
Bütçe tepkilerinin ardından startuplara nefes aldıracak adım
Albanese'nin duyurusu, İşçi Partisi'nin mayıs ayında sunduğu bütçede yapılan ve küçük işletmeleri olumsuz etkilediği düşünülen CGT düzenlemelerine yönelik artan hoşnutsuzluğun ardından geldi. Özellikle teknoloji startupları ve aile şirketleri, yeni vergi kurallarının yatırım ve büyümeyi sekteye uğratacağı gerekçesiyle hükümete sert eleştiriler yöneltmişti. Yeni duyurulan muafiyetler kapsamında, belirli koşulları sağlayan küçük işletmelerin hisse senedi satışlarından elde ettikleri kazançlar vergiden muaf tutulacak. Ayrıca, vasiyet sandıkları aracılığıyla aktarılan işletme varlıkları da benzer bir muafiyetten yararlanabilecek.
Başbakan Albanese, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Küçük işletmeler ekonomimizin bel kemiğidir. Onların büyümesini ve yatırım yapmasını engelleyecek hiçbir politikayı kabul etmeyiz" ifadelerini kullandı. Ancak bu adımın, bütçe açığını kapatmaya çalışan hükümet için gelir kaybı anlamına geldiği de belirtiliyor. Hükümet yetkilileri, muafiyetlerin maliyetinin 2026-27 mali yılı için 1,2 milyar Avustralya doları olacağını tahmin ediyor.
Küresel boyut: Vergi politikalarında girişimcilik dostu adımlar
Avustralya'daki bu gelişme, gelişmiş ekonomilerde artan bir trendi yansıtıyor: Küçük işletmeleri ve startupları korumak amacıyla vergi politikalarında esneklik sağlanması. ABD'de Biden yönetimi, küçük işletme yatırımlarını teşvik ederken, Avrupa Birliği de dijital şirketlerin kuruluş aşamalarında vergi kolaylıkları sunuyor. Uzmanlar, bu tür adımların inovasyonu ve istihdamı artırdığını ancak kamu gelirlerinde kısa vadeli kayıplara yol açtığını belirtiyor. Özellikle pandemi sonrası iyileşme sürecinde birçok ülke, büyümeyi hızlandırmak için benzer teşvik mekanizmalarına yöneliyor.
Avustralya'nın bu hamlesi, aynı zamanda uluslararası vergi rekabeti bağlamında da önem taşıyor. Ülke, Asya-Pasifik bölgesinde Singapur ve Hong Kong gibi düşük vergili merkezlerle rekabet halinde. Startuplar için CGT muafiyeti, Avustralya'yı girişimciler için daha cazip bir destinasyon haline getirebilir. Ancak bu durum, diğer ülkelerin de benzer düzenlemelere gitmesine yol açarak, vergi tabanının daha da daralmasına neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de özellikle teknoloji girişimciliği ve küçük işletmelerin desteklenmesi konusunda önemli bir referans noktası oluşturuyor. Türkiye'deki startuplar, benzer vergi kolaylıkları arayışında. Avustralya örneği, doğru tasarlanmış CGT muafiyetlerinin inovasyonu teşvik edebileceğini ancak kamu gelirleriyle dengelenmesi gerektiğini gösteriyor. Küresel düzeyde ise, bu tür politikaların yaygınlaşması, uluslararası sermaye akışının yönünü etkileyebilir. Türkiye, rekabet gücünü artırmak için benzer esnek vergi mekanizmalarını değerlendirebilir.
