ABD Merkez Bankası'nın (Fed) 1987-2006 yılları arasında beş dönem başkanlığını yürüten ünlü ekonomist Alan Greenspan, 100 yaşında hayatını kaybetti. Greenspan, küresel ekonomiye yön veren faiz kararları ve enflasyonla mücadeledeki başarısıyla tanınırken, 2008 finansal krizinin ardından deregülasyon politikaları nedeniyle eleştirilere maruz kalmıştı. New York'ta doğan Greenspan, kariyeri boyunca ABD'nin en etkili ekonomi yöneticilerinden biri olarak kabul edildi.
Büyük Ilımlılık Dönemi ve Greenspan Doktrini
Alan Greenspan, Fed'in başına geçtiği 1987'deki Kara Pazartesi borsa çöküşünden 2001'deki dot-com balonuna kadar birçok krizi yönetmek zorunda kaldı. Enflasyonu düşük tutarken ekonomik büyümeyi destekleyen 'Büyük Ilımlılık' (Great Moderation) döneminin mimarı olarak gösterildi. Ancak 2008 küresel finans krizi, onun düşük faiz ve hafif düzenleme politikalarının mortgage balonunu körüklediği eleştirilerini beraberinde getirdi. Greenspan, 2008'de Kongre'de yaptığı ifadede 'görüşümde bir kusur olduğunu' itiraf etmişti.
Küresel Ekonomideki Yeri
Greenspan, sadece ABD'de değil, tüm dünyada merkez bankacılığının sembol isimlerinden biri haline geldi. Onun 'Greenspan Konuşması' adı verilen muğlak ifadelerle dolu konferansları, piyasalar tarafından adeta bir kod çözme yarışına dönüştürülürdü. 2006'da yerini Ben Bernanke'ye bırakan Greenspan, sonraki yıllarda danışmanlık ve yazarlık yapmaya devam etti. 2007'de yayımladığı 'Türbülans Çağı' otobiyografisi çoksatan oldu. Vefatı, Wall Street'ten akademik çevrelere kadar geniş yankı uyandırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Alan Greenspan'in vefatı, Türkiye ekonomisi için doğrudan bir gelişme olmasa da, onun döneminde şekillenen küresel finansal mimari ve neoliberal politikalar, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeleri derinden etkilemiştir. Greenspan'in düşük faiz ve serbest sermaye akışına dayalı politikaları, 2000'li yıllarda Türkiye'ye sıcak para girişini ve kredi genişlemesini tetiklemiş, ancak 2008 krizi sonrası kırılganlıkları da ortaya çıkarmıştır. Türkiye'nin bugün karşı karşıya olduğu yüksek enflasyon ve döviz kuru dalgalanmaları, Greenspan döneminin mirası olan küresel finansal entegrasyonun bir yansıması olarak okunabilir. Bu nedenle, Greenspan'in politikalarının mirası, Türkiye'nin ekonomik istikrar arayışında dikkatle analiz edilmesi gereken bir konudur.
