Silikon Vadisi merkezli girişim Ornn, yapay zeka devriminin temelini oluşturan işlem gücünün (compute power) tıpkı petrol veya doğalgaz gibi bir emtia olarak alınıp satılmasını sağlayacak bir pazar yeri kurmak için 33 milyon dolar tohum yatırımı aldı. Andreessen Horowitz (a16z) liderliğindeki turda eski Google CEO'su Eric Schmidt'in katıldığı bildirilen şirket, yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için gerekli olan GPU ve TPU gibi özel çiplerdeki işlem kapasitesini standartlaştırarak yatırımcıların bu kapasiteyi vadeli işlem sözleşmeleriyle alıp satmasını hedefliyor. Ornn’ın kurucusu ve CEO'su eski bir Google ve DeepMind mühendisi olan Alex Turner, bu hamlenin yapay zeka maliyetlerini düşüreceğini ve sektöre daha fazla likidite sağlayacağını belirtiyor. Şirket henüz faaliyete geçmemiş olsa da, çeşitli veri merkezi operatörleri ve bulut sağlayıcılarıyla ön anlaşmalar imzaladığını duyurdu.
Yapay zeka patlamasında yeni bir finansal araç
Yapay zeka modellerinin eğitimi, büyük miktarlarda işlem gücü gerektiriyor. OpenAI'nin GPT-4'ünü eğitmenin maliyetinin 100 milyon doları bulduğu tahmin edilirken, daha yeni modeller bu maliyeti katlayarak artırabiliyor. Bu durum, yapay zeka şirketlerini büyük ölçekli altyapı yatırımları yapmaya zorluyor. Ancak bu yatırımların geri dönüş süresi belirsiz ve işlem gücü talebi dalgalı. Ornn’ın çözümü, işlem gücünü standart bir birim haline getirip (örneğin 1 TFLOPS-saat), bu birimleri vadeli işlem ve spot piyasalarda işlem görebilir hale getirmek. Böylece yatırımcılar, gelecekteki işlem gücü fiyatlarına spekülasyon yapabilirken, yapay zeka şirketleri de uzun vadeli işlem gücü ihtiyaçlarını hedge edebilecek. Benzer bir model, enerji piyasalarında yıllardır başarıyla uygulanıyor.
Ornn’ın iş modeli, mevcut bulut sağlayıcılarının (AWS, Google Cloud, Azure) yanı sıra, özel veri merkezleri ve hatta bireysel GPU sahiplerini bir araya getiren bir platform üzerine kurulu. Şirket, bu sayede arz ve talebi eşleştirerek fiyat keşfini sağlayacak ve komisyon geliri elde edecek. Analistler, bu tür bir platformun yapay zeka yatırımlarını daha demokratik hale getirebileceğini, küçük yatırımcıların bile işlem gücü piyasasına katılabileceğini belirtiyor. Ancak regülasyon, standardizasyon ve güvenlik gibi konular henüz net değil.
Küresel teknoloji yarışında yeni bir boyut
ABD ve Çin arasındaki yapay zeka yarışı, işlem gücüne erişimi stratejik bir mesele haline getirdi. Özellikle Çin’e uygulanan çip ihracat kısıtlamaları, yapay zeka altyapısının jeopolitik bir silaha dönüştüğünü gösteriyor. Ornn’ın platformu, bu kısıtlamalardan etkilenmeden işlem gücü ticaretine olanak sağlayabilir mi sorusu ise belirsizliğini koruyor. Şirket, merkezi olmayan bir yapı öngörse de, veri merkezlerinin fiziksel konumu ve ihracat kontrolleri nedeniyle tamamen serbest bir piyasa oluşturmak zor görünüyor. Öte yandan, Avrupa Birliği’nin yapay zeka düzenlemeleri ve enerji tüketimi endişeleri de piyasanın şekillenmesinde önemli rol oynayacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yapay zeka alanında özellikle savunma sanayii ve kamu hizmetlerinde önemli adımlar atarken, işlem gücüne erişim maliyeti en büyük engellerden biri olarak öne çıkıyor. Ornn gibi platformlar, yerli yapay zeka girişimlerinin ve araştırma kurumlarının yüksek maliyetli altyapı yatırımları yapmadan işlem gücüne erişmesini sağlayarak sektörün gelişimini hızlandırabilir. Ancak Türkiye’nin mevcut veri merkezi kapasitesi ve enerji altyapısı, bu tür bir piyasadan tam anlamıyla faydalanmak için yetersiz kalabilir. Ayrıca, yabancı platformlara bağımlılık, veri güvenliği ve milli güvenlik açısından riskler doğurabilir. Bu nedenle, Türkiye’nin hem kendi işlem gücü altyapısını güçlendirmesi hem de uluslararası piyasalarda düzenleyici rol üstlenmesi kritik önem taşıyor.
