Yapay zeka sektörüne yönelik sert eleştirileriyle tanınan teknoloji yazarı Ed Zitron, OpenAI'in yakında çökeceğini ve bu durumun AI balonunun 'Lehman Brothers anı' olacağını, beraberinde yatırımcıları ve tüm teknoloji sektörünü aşağı çekeceğini iddia etti. Zitron'a göre, OpenAI'ın iş modeli sürdürülemez; şirket devasa kaynak tüketimine rağmen yeterli gelir üretemiyor ve bu kırılganlık bir domino etkisi yaratacak.
Gelişmenin arka planı: OpenAI'in kırılgan temelleri
Zitron, OpenAI'in işletme maliyetlerinin gelirlerini çok aştığını vurguluyor. Sadece ChatGPT'yi çalıştırmak için günlük yaklaşık 700 bin dolar harcandığı, buna karşılık şirketin abonelik ve API satışlarından elde ettiği gelirin bu maliyeti karşılamaktan uzak olduğu belirtiliyor. Ayrıca, OpenAI'in 2023 yılında yaklaşık 5 milyar dolar zarar ettiği tahmin ediliyor. Zitron, şirketin Microsoft ve diğer yatırımcılardan aldığı devasa fonlarla ayakta durduğunu, ancak bu kaynağın da sınırlı olduğunu savunuyor.
Zitron'un endişe ettiği bir diğer nokta ise yapay zeka alanındaki aşırı değerleme. OpenAI'in 80 milyar doların üzerinde bir değerlemeye sahip olduğu, ancak bu değerin gerçek ticari potansiyelden ziyade yatırımcı coşkusuna dayandığı iddia ediliyor. 'Bu, 2000'lerin dot-com balonunun senaryosu. Herkes AI'ın geleceği olduğunu söylüyor ama kimse nasıl para kazanılacağını bilmiyor' diyen Zitron, birçok AI girişiminin de benzer şekilde sürdürülemez olduğunu öne sürüyor.
Yatırımcı güveni sarsılırsa, bunun teknoloji sektöründe bir zincirleme iflas dalgasına yol açabileceği belirtiliyor. Özellikle AI şirketlerine yoğun yatırım yapan risk sermayesi fonları ve teknoloji devleri, balon patlamasından en çok etkilenecekler arasında. Zitron, 'OpenAI batarsa, tüm ekosistem çöker. Nvidia gibi donanım şirketleri bile zarar görür çünkü talep anında durur' diyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ekonomik dalgalanmalar
Analistler, AI balonunun patlamasının sadece teknoloji sektörünü değil, tüm küresel ekonomiyi etkileyebileceğini ifade ediyor. Zira son iki yılda AI devrimine yapılan yatırımlar 150 milyar doları aşmış durumda. Bu fonların büyük kısmı, faiz oranlarının düşük olduğu dönemde çekilen borçlarla finanse edildi. Yüksek faiz ortamında bu şirketlerin ayakta kalması zorlaşıyor.
ABD ve Avrupa borsalarında teknoloji hisselerinin aşırı değerlendiği yönünde uyarılar var. S&P 500'ün yüzde 40'ını oluşturan teknoloji şirketleri, herhangi bir çöküşte endeks üzerinde büyük baskı yaratabilir. Fed ve ECB gibi merkez bankalarının faiz indirimlerini ertelediği bir ortamda, AI balonunun patlaması resesyon korkularını tetikleyebilir.
Öte yandan, Zitron'un bu kehanetinin zamanlaması tartışmalı. OpenAI yeni finansman turlarıyla kaynak bulmaya devam ediyor ve şirket yetkilileri iş modelini çeşitlendirdiklerini söylüyor. Ancak eleştirmenler, bu fonların sadece 'zaman kazandırdığını' ve temel sorunların hala çözülmediğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye doğrudan AI şirketlerine büyük yatırımlar yapmasa da, küresel teknoloji balonunun patlaması dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye'de faaliyet gösteren teknoloji şirketlerinin büyük kısmı hala kârsız ve yabancı yatırımcılara bağımlı. AI balonu sönerse, yabancı sermaye akışı durabilir ve Türk girişimlerin değerlemesi düşebilir. Ayrıca, küresel bir resesyon Türkiye'nin ihracatını olumsuz etkileyebilir. TCMB'nin faiz indirim beklentileri de bozulabilir. Ancak Türkiye, teknoloji balonuna bu kadar doymamış olduğu için diğer ülkelere kıyasla daha az hasarla çıkabilir.
