Avrupa Birliği'nin en yüksek mahkemesi, ABD'li teknoloji devi Google'a 2018 yılında kesilen 4.1 milyar avroluk (yaklaşık 4.5 milyar dolar) rekor antitröst cezasını onayladı. Lüksemburg merkezli Avrupa Adalet Divanı, Google'ın Android işletim sistemiyle ilgili rekabet karşıtı uygulamalarının AB kurallarını ihlal ettiğine hükmetti. Karar, Big Tech şirketlerine karşı AB'nin sert tutumunu teyit ederken, küresel teknoloji düzenlemeleri açısından emsal niteliği taşıyor.
Google'ın Android stratejisi ve AB'nin rekabet endişeleri
Avrupa Komisyonu, 2018 yılında Google'ı Android cihaz üreticilerine baskı yaparak kendi arama motoru ve tarayıcısını dayatmakla suçlamıştı. Komisyon'a göre Google, üreticilerden Google Play Store lisansı alabilmek için Chrome tarayıcısını ve Google Arama uygulamasını önceden yüklemelerini şart koşuyor, ayrıca rakip arama motorlarının önceden yüklenmesini engelliyordu. Bu uygulamalar, AB antitröst kurallarına göre pazarın kötüye kullanılması anlamına geliyordu. Google, karara itiraz ederek Android'in açık kaynaklı yapısının rekabeti artırdığını savunmuş, ancak AB mahkemeleri Komisyon'un argümanlarını daha ikna edici bulmuştu. Adalet Divanı'nın onayıyla birlikte, ceza artık kesinleşmiş oldu.
Küresel teknoloji düzenlemeleri açısından önemi
Bu karar, AB'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) gibi yeni düzenlemelerle Big Tech şirketlerine karşı daha agresif bir tutum benimsediği bir dönemde geldi. DMA, Google, Apple, Meta ve Amazon gibi şirketlerin pazar gücünü sınırlamayı hedefliyor. Adalet Divanı'nın kararı, AB'nin rekabet hukuku araçlarının etkili bir şekilde kullanılabileceğini gösteriyor. Benzer davalar ABD, Hindistan ve Güney Kore gibi diğer büyük pazarlarda da görülüyor; ancak AB'nin 4.1 milyar avroluk cezası şimdiye kadar verilen en büyük antitröst cezası. Karar, Google'ın iş modelini yeniden gözden geçirmesine yol açabilir ve diğer ülkeler için emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB ile rekabet politikaları alanında uyum sürecini sürdürmektedir. Rekabet Kurumu, benzer şekilde Google'a mobil işletim sistemi ve arama motoru alanında cezalar kesmişti. AB Adalet Divanı'nın kararı, Türkiye'deki antitröst uygulamaları için uluslararası bir referans noktası oluşturabilir. Öte yandan, Türkiye'de dijital platformların düzenlenmesine yönelik çalışmalar hız kazanırken, bu karar yerel düzenleyicilere güçlü bir emsal sunmaktadır. Küresel teknoloji devlerinin pazar hakimiyetini kırma çabaları, Türkiye'nin dijital ekonomide adil rekabet ortamı yaratma hedefleriyle örtüşmektedir.
