Avrupa Birliği'nin (AB) hazırladığı Endüstriyel Hızlandırma Yasası (Industrial Accelerator Act) taslağı, Türk şirketlerini Avrupa pazarında dezavantajlı konuma getirecek yeni ticari engeller içeriyor. Türkiye'nin AB ticaret temsilcisi tarafından yapılan açıklamada, söz konusu düzenlemenin üretim maliyetlerini artırarak AB'nin küresel rekabet gücünü olumsuz etkileyeceği belirtildi. Tasarının, özellikle yeşil dönüşüm ve dijitalleşme alanlarında Avrupa sanayisini canlandırmayı amaçladığı ancak üçüncü ülkelere yönelik korumacı tedbirlerin Türkiye gibi stratejik ticaret ortaklarını hedef aldığı ifade ediliyor.
Endüstriyel Hızlandırma Yasası'nın kapsamı ve amaçları
AB Komisyonu tarafından hazırlanan taslak, Avrupa'nın yeşil ve dijital dönüşüm hedeflerine ulaşmasını hızlandırmak için kritik teknolojilere yatırımı teşvik etmeyi amaçlıyor. Temiz enerji, batarya üretimi, yarı iletkenler ve dijital altyapı gibi stratejik sektörlerde AB içi üretimi artırmayı hedefleyen yasa, aynı zamanda üçüncü ülkelere bağımlılığı azaltmayı öngörüyor. Bu kapsamda, AB dışındaki üreticilere yönelik daha sıkı kriterler getirilmesi planlanıyor. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği anlaşmasına sahip olmasına rağmen, yeni düzenlemede yer alan menşe kuralları ve yerlilik şartları nedeniyle avantajlı konumunu kaybetme riskiyle karşı karşıya.
Ticaret temsilcisi, tasarının Türk şirketlerini 'üçüncü ülke' statüsünde değerlendirerek AB iç pazarına erişimde ek engeller oluşturacağını vurguladı. Özellikle otomotiv, makine ve beyaz eşya gibi sektörlerde faaliyet gösteren Türk firmalarının, AB'ye ihracatta yeni bürokratik süreçlerle karşılaşacağı belirtiliyor. AB'nin karbon sınır düzenlemesi gibi çevresel kriterler getiren diğer yasalarıyla birlikte değerlendirildiğinde, Türk ihracatçılar için maliyet artışının kaçınılmaz olduğu ifade ediliyor.
Bölgesel ve küresel etkiler
AB'nin Endüstriyel Hızlandırma Yasası, sadece Türkiye'yi değil, aynı zamanda Çin, Güney Kore ve ABD gibi diğer büyük ticaret ortaklarını da etkileyecek. Analistler, korumacı eğilimlerin küresel tedarik zincirlerinde parçalanmaya yol açabileceği uyarısında bulunuyor. AB, bu yasayla Çin'e olan bağımlılığı azaltmayı ve stratejik sektörlerde teknolojik egemenliğini güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak uzmanlar, AB içi üretim kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle maliyetlerin artacağını ve bunun nihai tüketiciye yansıyacağını öngörüyor. Ayrıca, ABD'nin Enflasyonu Düşürme Yasası (IRA) benzeri teşviklerle rekabet halinde olan AB, yerli üretimi desteklerken uluslararası ticaret kurallarına uyum sağlamakta zorlanabilir. Türkiye'nin ise bu yeni düzenleme karşısında alternatif pazarlara yönelme veya AB ile müzakerelerde taviz koparma stratejisi izlemesi bekleniyor.
Öte yandan, yasa taslağının AB üyesi ülkeler arasında da tartışmalara yol açtığı görülüyor. Almanya ve Fransa gibi sanayi devleri, AB içi üretimi artırma hedefini desteklerken, Hollanda ve İsveç gibi ihracata dayalı ekonomiler korumacılığın ters tepebileceği uyarısı yapıyor. Türkiye ise Gümrük Birliği'nin güncellenmesi yönündeki taleplerini bu süreçte yeniden gündeme getirebilir. Ancak AB'nin genişleme ve komşuluk politikalarının belirsizliği, Türkiye'nin elini zayıflatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği ilişkisinin sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahip. Yasa, Türk ihracatçılarının AB pazarındaki rekabet gücünü doğrudan etkileyecek. Özellikle otomotiv ve makine sektörlerinde faaliyet gösteren firmalar, yeni engeller nedeniyle pazar kaybı yaşayabilir. Türkiye'nin kısa vadede AB ile müzakere masasına oturarak Gümrük Birliği'nin güncellenmesini talep etmesi beklenirken, orta vadede ise alternatif ticaret ortaklıklarına yönelmesi gerekebilir. AB'nin korumacı eğilimleri, Türkiye'nin ihracat odaklı büyüme modelini zora sokarken, Ankara'nın yeni pazarlar bulma stratejisini hızlandırması bekleniyor.
