Avrupa Birliği Konseyi Başkanı António Costa'nın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile doğrudan temas kurma girişimi, üye ülkelerin beklenmedik ölçüde sert tepkisine yol açtı. Costa'nın, Ukrayna savaşının sürdüğü bir dönemde AB'nin Rusya'ya yönelik izolasyon politikasını esnetme çabası olarak yorumlanan bu hamle, özellikle Baltık ülkeleri ve Polonya'nın katı tutumu karşısında başarısızlığa uğradı. Brüksel'deki diplomatik kaynaklar, Costa'nın perde arkasında yürüttüğü görüşme trafiğinin, AB'nin Rusya karşısındaki ortak duruşunda çatlak yarattığını belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Portekizli sosyalist siyasetçi Costa, ekim ayında göreve başladığından bu yana AB'nin Rusya politikasını yumuşatma sinyalleri veriyordu. Ancak Putin'in Ukrayna'daki savaşını sürdürdüğü ve sivil kayıpların arttığı bir dönemde doğrudan diyalog arayışına girmesi, birçok üye ülkede rahatsızlık yarattı. Özellikle Litvanya, Letonya ve Estonya, Moskova'yla herhangi bir temasın Putin'in meşruiyetini artıracağı gerekçesiyle Costa'nın girişimine şiddetle karşı çıktı. Polonya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Ukrayna'da savaş devam ederken Putin'le müzakere, işgalcinin ödüllendirilmesi anlamına gelir. AB'nin bu tür girişimlere izin vermemesi gerekir" ifadelerine yer verildi.
Bölgesel ve küresel boyut
Kosta'nın girişiminin başarısız olması, AB içinde Rusya konusunda derin bir bölünme olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Almanya ve Fransa gibi bazı büyük ülkeler, diyaloğun sürdürülmesi gerektiğini savunurken, Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri Moskova'ya karşı maksimum baskı politikasında ısrar ediyor. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Birliğimizin temel ilkesi birlik içinde hareket etmektir. Rusya ile ilişkilerde atılacak her adım önceden üye ülkelerle istişare edilmelidir" diyerek Costa'nın kulvar dışına çıktığına işaret etti. Bu gelişme, AB'nin ortak dış politika yürütme kapasitesine yönelik soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Rusya politikasındaki bu çatlak, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Ankara, uzun süredir Ukrayna savaşında arabulucu rolü üstlenirken, AB içindeki bu bölünme Türkiye'nin Moskova ile kurduğu pragmatik ilişkiyi daha da değerli kılabilir. Ancak Polonya ve Baltık ülkelerinin sert tutumu, AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırımlarının sıkılaşmasına yol açarsa, bu durum Türkiye'nin enerji ve ticaret alanındaki Rusya bağlantılarını olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, AB'nin Rusya konusundaki kararsızlığı, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu stratejik bir tercih noktasına taşıyor. Ankara'nın, bu dönemde hem Brüksel'le hem de Moskova'yla dengeli bir diplomasi yürütmesi, küresel güç dengeleri açısından kritik önem taşıyor.
