İskoçya'nın Aberdeen kenti, ekonomik durgunluk ve perakende sektöründeki daralma nedeniyle zor günler geçiren şehir merkezini yeniden canlandırmak için iddialı bir plan başlattı. 'Şehir Merkezi ve Çarşılar Eylem Planı' adı verilen girişim, boş dükkânları doldurmak, kamusal alanları iyileştirmek ve yerel ekonomiyi canlandırmak için bir dizi önlem içeriyor. Aberdeen Kent Konseyi, plan kapsamında 150 milyon sterlinlik bir yatırım yapmayı hedefliyor. Proje, Birleşik Krallık genelinde benzer sorunlarla boğuşan diğer şehirler için de bir model oluşturabilir.
Şehir merkezlerinin karşı karşıya olduğu zorluklar
Birleşik Krallık'ta şehir merkezleri, son yıllarda çevrimiçi alışverişin yükselişi, artan kiralar ve pandemi sonrası değişen tüketici davranışları nedeniyle büyük baskı altında. Aberdeen de bu trendden olumsuz etkilenen şehirler arasında. Kentin ana alışveriş caddesi Union Street'te boş dükkân oranı yüzde 20'yi aşmış durumda. Yerel yetkililer, bu durumun sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal bir sorun olduğunu vurguluyor. Şehir merkezleri, insanların bir araya geldiği, kültürel etkinliklere katıldığı ve topluluk bağlarının güçlendiği alanlar olarak görülüyor. Aberdeen Kent Konseyi lideri Jenny Laing, "Şehir merkezlerimiz sadece alışveriş yapılan yerler değil, aynı zamanda toplumun kalbi. Onları yeniden canlandırmak için yenilikçi yaklaşımlara ihtiyacımız var." dedi.
Plan kapsamında, boş dükkânların sanat galerileri, ortak çalışma alanları ve sosyal girişimlere dönüştürülmesi teşvik edilecek. Ayrıca, şehir merkezine erişimi kolaylaştırmak için toplu taşıma iyileştirilecek ve yaya dostu alanlar genişletilecek. Konsey, yerel işletmelere vergi indirimleri ve hibe destekleri sağlayarak yeni yatırımları çekmeyi amaçlıyor. Proje, aynı zamanda dijital altyapıya yatırım yaparak akıllı şehir uygulamalarını da kapsıyor.
Diğer şehirler için model olabilir mi?
Aberdeen'in planı, Birleşik Krallık genelinde şehir merkezlerini canlandırmak için benzer girişimlere ilham verebilir. Örneğin, İngiltere'nin kuzeyindeki bazı şehirler, boş dükkânları konut veya ofis alanına dönüştürme yoluna gidiyor. Ancak Aberdeen'in yaklaşımı, daha kapsamlı ve katılımcı bir model sunuyor. Kent Konseyi, planı hazırlarken yerel halk, işletmeler ve sivil toplum kuruluşlarıyla geniş istişarelerde bulundu. Bu süreç, planın sahiplenilmesini ve uygulanabilirliğini artırıyor.
Uzmanlar, şehir merkezlerinin geleceğinin sadece perakendeye dayalı olmaktan çıkıp deneyim ekonomisine yönelmesi gerektiğini belirtiyor. Aberdeen'in planı, bu dönüşümü destekleyecek unsurlar içeriyor: kültürel etkinlikler, gece pazarları, açık hava konserleri ve spor etkinlikleri. Bu tür etkinlikler, insanları şehir merkezine çekerek yerel işletmelere can suyu olabilir. Ayrıca, şehir merkezlerinde yaşam alanlarının artırılması, buraların sadece gündüz değil gece de canlı kalmasını sağlayabilir.
Ancak, bu tür projelerin başarısı için sürdürülebilir finansman ve kararlılık şart. Aberdeen Kent Konseyi, 150 milyon sterlinlik yatırımın bir kısmını özel sektörden ve merkezi hükümetten sağlamayı planlıyor. İskoç Hükümeti, şehir merkezlerini canlandırma fonu kapsamında Aberdeen'e ek kaynak sağlayabilir. Yerel yönetimler, pandemi sonrası toparlanma sürecinde bu tür projelere daha fazla önem veriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Aberdeen'in şehir merkezini canlandırma çabası, Türkiye'deki şehirler için de dersler içeriyor. Türkiye'de de birçok kent merkezi, benzer sorunlarla karşı karşıya: boş dükkânlar, trafik sorunu ve çevrimiçi alışverişin etkisiyle azalan canlılık. Aberdeen'in katılımcı planlama süreci ve deneyim ekonomisine yönelik vurgusu, Türkiye'deki yerel yönetimler için örnek teşkil edebilir. Özellikle tarihi şehir merkezlerinin korunması ve yeniden işlevlendirilmesi konusunda benzer stratejiler uygulanabilir. Ayrıca, Türkiye'deki şehirlerin dijital dönüşüm ve akıllı şehir uygulamalarına yatırım yapması, çarşıların geleceği için kritik önem taşıyor. Bu tür projeler, yerel ekonomiyi canlandırmanın yanı sıra toplumsal dayanışmayı da güçlendirebilir.
