Pew Araştırma Merkezi'nin son küresel anketi, Amerika Birleşik Devletleri'nin uluslararası imajının Çin Halk Cumhuriyeti'nin gerisinde kaldığını ortaya koydu. 24 ülkede yapılan araştırmaya göre, Çin ortalama %67 olumlu görüşle ABD'nin %61'lik oranını geride bıraktı. Bu, Pew'in 2002'de küresel tutumları izlemeye başlamasından bu yana kaydedilen en önemli kamuoyu değişimlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Ankete katılan ülkelerin 14'ünde Çin, ABD'den daha olumlu algılanırken, bu fark özellikle Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika'da belirginleşiyor.
Gelişmenin arka planı
Pew'in 2023 yılında yayımladığı ve mart-mayıs ayları arasında 24 ülkede 30 bin 861 kişiyle yapılan anket, ABD'nin son 20 yılda küresel imajında yaşanan en büyük düşüşü gözler önüne seriyor. 2002'de ABD'ye olumlu bakanların oranı %67 iken, 2023'te bu oran %61'e geriledi. Buna karşılık Çin, aynı dönemde %35'ten %67'ye yükseldi. Tokyo Üniversitesi'nden Prof. Dr. Akihiro Iwashita'ya göre, bu değişimde Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi, altyapı yatırımları ve Kovid-19 aşı diplomatik hamleleri etkili oldu. ABD'nin ise Afganistan'dan çekilme, artan silahlı şiddet olayları ve iç siyasi kutuplaşma imajını olumsuz etkiledi.
Bölgesel ve küresel boyut
Anket sonuçları, Çin'in etki alanını genişlettiği bölgelerde ABD'nin gerilediğini gösteriyor. Orta Doğu ve Afrika'da Çin, ABD'yi 15 puan farkla geçerken, Asya-Pasifik'te Çin %68 ile ABD'nin %63'ünü geride bıraktı. Avrupa'da ise ABD hâlâ önde (%67'ye %54), ancak fark daralıyor. Özellikle 18-29 yaş arası gençlerde Çin'e yönelik olumlu algı ABD'den daha yüksek. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden (CSIS) Dr. Jennifer D. Sciubba, bu nesil farkının ABD için uzun vadeli bir meydan okuma olduğunu belirtiyor. Ayrıca, ABD'nin demokratik değerleri vurgulayan söylemi, Çin'in ekonomik işbirliği vaatleri karşısında bazı gelişmekte olan ülkelerde yankı bulamıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem ABD hem de Çin ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışırken, bu kamuoyu verileri iki ülkenin küresel rekabetinde Türkiye'nin manevra alanını daraltabilir. Çin'in artan imajı, Türkiye'nin Kuşak ve Yol projelerindeki rolünü güçlendirirken, ABD ile NATO ittifakı bağlamında stratejik işbirliği devam ediyor. Ancak genç nesillerin Çin'e daha olumlu bakması, uzun vadede Türk kamuoyunda ABD'ye karşı mesafeli bir duruşun oluşmasına yol açabilir. Türkiye, bu dengeyi korumak için hem Batı ile askeri-diplomatik bağlarını hem de Çin ile ekonomik işbirliğini sürdürmek zorunda.
