ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonu, uluslararası petrol piyasalarında sert bir yükselişe yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı, iki hafta aradan sonra ilk kez 76 doların üzerine çıkarak yeniden savaş öncesi seviyelere döndü. Son günlerde Hürmüz Boğazı’nda artan çatışmalar ve tırmanan gerginlik, enerji arzına ilişkin kaygıları yeniden alevlendirdi. Petrol fiyatlarındaki bu ani sıçrama, küresel piyasalarda endişe yaratırken ABD yönetiminin operasyonu gizli bir kararla gerçekleştirdiği öğrenildi.
Saldırının Arka Planı: Hürmüz Boğazı’nda Yeni Bir Kriz
ABD Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, operasyon İran Devrim Muhafızları’na ait hedeflere yönelik olarak bugün sabah saatlerinde gerçekleştirildi. Bölgedeki tanker geçişlerini güvence altına alma gerekçesiyle başlatılan hava saldırılarında, İran’a ait kıyı savunma sistemleri ve lojistik merkezler vuruldu. Pentagon sözcüsü, operasyonun sınırlı kapsamlı olduğunu ancak gerektiğinde genişletilebileceğini belirtti.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine ev sahipliği yapan stratejik bir su yolu. Bölgede iki hafta önce başlayan çatışmalar, İran destekli unsurların BM denetimindeki bir petrol platformuna saldırmasıyla tırmanmıştı. Bu gelişme, uluslararası deniz güçlerini harekete geçirirken, ABD’nin dünkü müdahalesi İran’ın misilleme yapacağı yönünde endişelere yol açtı.
Petrol Piyasalarında Şok: Fiyatlar Neden Yükseldi?
Petrol fiyatlarındaki artış, yalnızca askeri müdahalenin hemen ardından değil, aynı zamanda piyasalarda arz kesintisi korkusunun yeniden canlanmasıyla gerçekleşti. Brent petrol yüzde 4’ün üzerinde bir sıçrama yaparak 76,2 dolara kadar yükseldi. Amerikan ham petrolü West Texas Intermediate ise 71 doların üzerine çıktı. Analistler, Hürmüz Boğazı’nda olası bir abluka veya sürekli çatışma durumunda fiyatların 85 doları görebileceği uyarısında bulunuyor.
Öte yandan, OPEC+ ülkeleri yılbaşında ek üretim kesintilerini kaldırma kararı almış ancak talepteki toparlanma nedeniyle fiyatları dengelemekte zorlanmıştı. Bugünkü yükseliş, yatırımcıların jeopolitik risk primini fiyatlara yansıtmasıyla daha da ivme kazandı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri acil bir toplantı çağrısı yaparken, Rusya ise taraflara itidal çağrısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak petrol fiyatlarındaki dalgalanmalardan doğrudan etkileniyor. Brent petroldeki her 10 dolarlık artış, Türkiye’nin cari açığını yaklaşık 4-5 milyar dolar artırıyor. Ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki enerji stratejilerini de etkileyebilir. Ankara, bölgede tırmanan bu kriz karşısında diplomatik girişimlerini yoğunlaştırarak hem ithalat maliyetlerini dengelemek hem de ticaret yollarının güvenliğini sağlamak için çaba harcıyor.
