ABD'de bir federal yargıç, eski Başkan Donald Trump döneminde yürürlüğe giren ve H-1B vize başvuru ücretlerini 100 bin dolara yükselten düzenlemeyi anayasaya aykırı bularak iptal etti. Karar, Kaliforniya Kuzey Bölgesi Bölge Yargıcı Jeffrey White tarafından verildi. Yargıç White, söz konusu ücret artışının hem usul hem de esastan hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Davacılar, ücretlerdeki bu astronomik artışın özellikle küçük ve orta ölçekli teknoloji şirketlerini olumsuz etkilediğini ve yetenekli yabancı işçilerin ABD'ye gelmesini engellediğini savunuyordu. Mahkeme dosyalarına göre, artan ücretler H-1B vize başvurularında belirgin bir düşüşe neden oldu.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, 2020 yılında H-1B vize ücretlerini önemli ölçüde artıran bir düzenleme getirmişti. Bu düzenleme ile özellikle büyük şirketlerin yoğun olarak kullandığı H-1B vizeleri için başvuru ücreti 100 bin dolara çıkarılmıştı. Ayrıca, aynı düzenleme ile OPT (Optional Practical Training) gibi diğer programlar için de ek ücretler getirilmişti. Trump, bu adımı Amerikalı işçileri korumak ve yabancı işgücüne bağımlılığı azaltmak olarak gerekçelendirmişti. Ancak teknoloji sektörü, bu artışın yenilikçiliği ve rekabet gücünü zayıflatacağını öne sürerek sert tepki göstermişti.
Yargıç White'ın kararında, Çalışma Bakanlığı ve diğer federal kurumların ücret artışını yeterli ekonomik analiz yapmadan ve usulüne uygun yorum sürecini işletmeden uygulamaya koyduğu belirtildi. Mahkeme, düzenlemenin "keyfi ve kaprisli" olduğuna ve İdari Usul Kanunu'nu (APA) ihlal ettiğine hükmetti. Karar, özellikle yabancı yeteneklere bağımlı olan Amazon, Google, Microsoft gibi teknoloji devleri için bir zafer olarak değerlendiriliyor. Dava, Silicon Valley'deki bir dizi teknoloji şirketi tarafından açılmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
H-1B vize programı, ABD'nin teknoloji ve mühendislik alanında küresel yetenekleri çekmesini sağlayan en önemli araçlardan biri. Ücret artışının iptali, ABD'deki teknoloji şirketlerinin uluslararası rekabette elini güçlendiriyor. Ancak bu karar, sadece ABD iç politikası açısından değil, küresel işgücü piyasası açısından da önemli yansımalara sahip. Özellikle Hindistan, Çin ve diğer Asya ülkelerinden gelen yüksek vasıflı işçiler H-1B vizesinin ana başvuru sahipleri arasında yer alıyor. Bu karar, söz konusu ülkelerden ABD'ye olan beyin göçünü yeniden canlandırabilir.
Diğer yandan, Trump'ın göç politikalarının mirası Biden yönetimi tarafından kısmen sürdürülüyor. Biden, seçim kampanyasında göçmen dostu bir politika izleyeceğini vaat etmiş olsa da, pratikte özellikle yüksek vasıflı işçi vizeleri konusunda önemli bir reform yapmış değil. Bu karar, Biden yönetimine de H-1B programını daha kapsamlı bir şekilde elden geçirme fırsatı sunuyor. Uzmanlar, ABD'nin yetenekli işçiler için en cazip destinasyon olmaya devam edebilmesi için vize süreçlerinin kolaylaştırılması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'den ABD'ye çalışmaya giden veya gitmeyi planlayan yüksek vasıflı Türk vatandaşları için doğrudan olumlu bir etki yaratabilir. H-1B vize ücretlerinin düşmesi, Türk mühendisler, yazılım geliştiriciler ve akademisyenler için ABD iş piyasasına erişimi kolaylaştıracak. Ayrıca, ABD'de faaliyet gösteren Türk girişimciler ve teknoloji şirketleri için de maliyet avantajı sağlayacak. Küresel ölçekte ise bu karar, yetenekli işgücünün hareketliliğini artırarak ABD ekonomisine katkı sağlayacak. Türkiye'nin ABD ile olan teknoloji ve inovasyon iş birliğinde bu tür vize düzenlemeleri kritik öneme sahip.
