ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Ro Khanna (Kaliforniya Demokrat), 15 Nisan 2025 Cumartesi günü yaptığı açıklamada, hafta başında Batı Şeria'da silahlı İsrailli yerleşimciler tarafından bir saatten fazla süreyle alıkonulduğunu bildirdi. Khanna, olayın İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) askerlerinin bölgeye gelmesiyle sona erdiğini belirtti. ABD’li vekil, yerleşimcilerin Amerikan yapımı M4 otomatik tüfekler taşıdığını ve kendisi ile beraberindekileri durdurduklarını ifade etti. Olay, İsrail işgali altındaki Batı Şeria'da artan yerleşimci şiddetinin uluslararası alanda yankı bulmasına neden oldu.
Gelişmenin Arka Planı: Batı Şeria'da Yerleşimci Şiddeti Artıyor
Ro Khanna, beraberindeki bir grup ABD'li sivil toplum temsilcisi ve gazeteciyle birlikte Batı Şeria'nın Nablus kenti yakınlarında bir saha ziyareti sırasında durduruldu. Khanna, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Silahlı İsrailli yerleşimciler, Amerikan yapımı M4'lerle bizi durdurdu ve bir saatten fazla alıkoydu. IDF askerleri olay yerine gelene kadar gitmemize izin vermediler” dedi. Khanna, olayın 14 Nisan Pazartesi günü yaşandığını, ancak detayların güvenlik gerekçesiyle ancak bugün paylaşılabildiğini aktardı. ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan henüz resmi bir açıklama gelmezken, Khanna’nın ofisi konuyla ilgili İsrail makamlarına resmi şikayette bulunduklarını duyurdu.
Batı Şeria, 1967’den bu yana İsrail işgali altında bulunuyor ve bölgede 500 binden fazla İsrailli yerleşimci yaşıyor. Birleşmiş Milletler’e göre, son iki yılda işgal altındaki topraklarda yerleşimci şiddeti olayları yüzde 50 arttı. 2024’te en az 1.200 olay kaydedilirken, 2025’in ilk çeyreğinde bu sayı 400’ü aştı. Khanna’nın alıkonulması, bu şiddetin ABD’li bir siyasetçiye doğrudan yansıması açısından önemli. Khanna, İsrail-Filistin sorununda iki devletli çözümü savunan ve İsrail’in Batı Şeria’daki yerleşim politikalarını eleştiren bir isim. 2023’te yaptığı bir konuşmada, “İsrail’in işgali, hem Filistinliler hem de İsrail’in demokratik geleceği için kabul edilemez” ifadelerini kullanmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD-İsrail İlişkilerinde Yeni Gerilim
Olay, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2024 seçimlerinde yeniden seçilmesinin ardından gerginleşen ABD-İsrail ilişkilerine yeni bir boyut ekledi. Trump yönetimi, İsrail’in Batı Şeria’daki yerleşim faaliyetlerine geniş destek verirken, Demokratlar bu politikayı sert şekilde eleştiriyor. Kongre’de İsrail yanlısı grupların etkisi tartışılırken, Khanna gibi ilerici Demokratların Filistin haklarına verdiği destek, parti içinde tartışma yaratıyor. Bu olay, özellikle ABD’nin İsrail’e yönelik yardım ve silah satışlarının yeniden gözden geçirilmesi çağrılarına yol açabilir.
Uluslararası toplum da olaya tepki gösterdi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Sözcüsü Peter Stano, “Sivil bir ABD’li siyasetçinin Batı Şeria’da silahlı yerleşimciler tarafından alıkonulması kabul edilemez. Uluslararası hukuka uygun olarak tüm taraflar sivil hareketliliğe saygı göstermelidir” dedi. BM İnsan Hakları Konseyi ise konuyu gündemine aldığını duyurdu. Filistin Yönetimi, olayı “İsrail’in hukuk tanımaz yerleşimci terörünün bir yansıması” olarak niteledi. Hamas ise ABD’ye “işgali finanse etmeyi bırakması” çağrısı yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye’nin uzun süredir gündeminde olan Filistin meselesine yeni bir uluslararası boyut kazandırıyor. Türkiye, Batı Şeria’daki yerleşimci şiddetini düzenli olarak kınamakta ve İsrail’in uluslararası hukuka aykırı uygulamalarına dikkat çekmektedir. ABD’li bir vekilin hedef alınması, Washington’un İsrail politikasındaki iç çelişkileri su yüzüne çıkarırken, Türk diplomasisi bu tür olayları uluslararası platformlarda Filistin davası lehine kullanabilir. Ayrıca, ABD’deki Demokratlar ve İlerici hareket ile Türkiye arasında Filistin konusunda olası bir yakınlaşma, Ankara’nın Batı’daki imajını güçlendirebilir. Ancak olayın doğrudan Türkiye’yi hedef alan bir boyutu olmadığı için, etkisi dolaylı ve bölgesel gelişmeler bağlamında değerlendirilmelidir.
