ABD Temsilciler Meclisi üyesi Demokrat Ro Khanna, bu hafta Batı Şeria'da gerçekleştirdiği ziyaret sırasında, İsrailli yerleşimciler tarafından Amerikan yapımı M16 tüfeklerle tehdit edilerek kısa süreliğine alıkonuldu. Khanna, 2028 başkanlık seçimleri için adaylığını değerlendirdiği bir dönemde, İsrail işgalinin insani maliyetine dikkat çekmek amacıyla bölgeye gittiğini belirtti. ABD'li vekil, Turmus Ayya beldesinde Filistinli yetkililerle görüştükten sonra, silahlı yerleşimcilerin yolu kapatmasıyla karşılaştı. Olay, Filistin yönetiminin kontrolündeki bölgelerde İsrail yerleşimcilerinin artan saldırganlığını bir kez daha uluslararası gündeme taşıdı.
Yerleşimci saldırılarının arka planı
ABD'li Demokrat vekil Ro Khanna, Batı Şeria'da Filistinlilerin yaşadığı zorlukları yerinde görmek için düzenlediği tur sırasında, Ramallah yakınlarındaki Turmus Ayya köyünde bir grup İsrailli yerleşimci tarafından durduruldu. Yerleşimciler, Khanna'nın konvoyunun önünü keserek araçtan inmesini istedi ve ABD yapımı tüfeklerle tehdit etti. Khanna, olayın ardından yaptığı açıklamada, "Silahlı yerleşimciler tarafından tehdit edilmek, Filistinlilerin her gün karşılaştığı gerçeği gösteriyor. Bu durum, işgalin sadece askeri değil, aynı zamanda sivil bir boyutu olduğunu da ortaya koyuyor" ifadelerini kullandı. Kongre üyesi, daha önce de Batı Şeria'daki Filistin topluluklarını ziyaret etmiş ve İsrail'in yerleşim politikalarını eleştiren açıklamalarda bulunmuştu.
Olay, İsrail-Filistin çatışmasının en hassas noktalarından biri olan yerleşimci şiddeti konusunu yeniden alevlendirdi. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2024 yılının ilk yarısında Batı Şeria'da yerleşimci saldırılarında yüzde 50'den fazla artış yaşandı. Bu saldırılar, Filistinlilerin evlerine, tarım arazilerine ve ibadethanelerine yönelik olarak gerçekleşiyor. İsrail hükümeti, yerleşimci şiddetini kınamakla birlikte, çoğu zaman faillerin yargılanmadığı eleştirileriyle karşı karşıya kalıyor. Khanna'nın alıkonulması, ABD-İsrail ilişkilerinde de yeni bir gerilim unsuru oluşturabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, ABD'nin İsrail'e verdiği askeri desteğin sorgulanmasına neden oldu. Khanna, ABD yapımı silahların Filistinlilere karşı kullanılmasını eleştirerek, "Amerikan vergileriyle üretilen bu tüfekler, bir ABD kongre üyesini tehdit etmek için kullanıldı. Bu, silah ihracatımızın denetlenmesi gerektiğini gösteriyor" dedi. ABD yönetimi, şu ana kadar olayla ilgili resmi bir kınama yayınlamazken, bazı Kongre üyeleri İsrail'in yerleşimci şiddetini durdurması için baskı yapmasını istedi. Olay, aynı zamanda İsrail'in uluslararası alandaki imajını da olumsuz etkileyebilir. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, Batı Şeria'daki yerleşimci saldırılarını defalarca kınamış, ancak somut adımlar atılmamıştı.
Turmus Ayya beldesi, Filistin Yönetimi'nin kontrolündeki bir bölge olmasına rağmen, çevresindeki İsrail yerleşimleri nedeniyle sürekli tehdit altında. Bölgedeki Filistinliler, yerleşimcilerin düzenli olarak zeytinliklerini yaktığını, hayvanlarını çaldığını ve fiziksel saldırıda bulunduğunu belirtiyor. Khanna'nın ziyareti, bu sorunları uluslararası kamuoyuna taşımak amacıyla planlanmıştı. Ancak yaşanan olay, sorunun ne kadar derin olduğunu bir kez daha gösterdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun aşırı sağcı koalisyon ortakları, yerleşimci faaliyetlerini desteklerken, uluslararası toplum bu politikanın barış sürecini baltaladığı konusunda uyarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve İsrail'in işgal politikalarına yönelik eleştirileriyle biliniyor. Bu olay, Türkiye'nin bölgedeki duruşunu güçlendirecek bir argüman sunuyor. ABD'li bir vekilin İsrailli yerleşimciler tarafından tehdit edilmesi, işgalin sadece Filistinlileri değil, uluslararası temsilcileri de hedef alabildiğini gösteriyor. Türkiye, bu tür olayları kınayarak İsrail'in uluslararası hukuka uyması çağrısını yineleyebilir. Ayrıca, ABD'deki Filistin yanlısı grupların bu olayı kullanarak Kongre'de İsrail'e yönelik eleştirileri artırması, Türk dış politikası için dolaylı bir avantaj sağlayabilir.
