ABD Temsilciler Meclisi üyesi ve Demokrat Partili siyasetçi Ro Khanna, işgal altındaki Batı Şeria'da bir Bedevi köyünün kalıntılarını ziyaret ettiği sırada İsrailli yerleşimciler tarafından kısa süreliğine alıkonuldu. Kaliforniya milletvekili olan Khanna, Filistin yanlısı grupların düzenlediği bir gezi kapsamında, güney Batı Şeria'da bulunan Khirbet Zanuta köyünün yıkıntılarını incelerken, bir grup silahlı İsrailli yerleşimci tarafından durduruldu ve yaklaşık 20 dakika boyunca bölgeden ayrılması engellendi. Olay, İsrail-Filistin çatışmasında tırmanan gerilim ve yerleşimci şiddetinin uluslararası boyut kazandığı bir dönemde meydana geldi.
Olayın Arka Planı: Khirbet Zanuta ve Yerleşimci Şiddeti
Khirbet Zanuta, yaklaşık 250 nüfuslu bir Bedevi köyü iken, son yıllarda İsrailli yerleşimcilerin artan saldırıları nedeniyle sakinleri tarafından terk edilmişti. Filistin kaynaklarına göre, bölgedeki yerleşimciler su kaynaklarını tahrip etmek, hayvanları zehirlemek ve fiziksel şiddet uygulamak suretiyle köylüleri göçe zorladı. Khanna'nın ziyareti, bu tür saldırıları uluslararası gündeme taşımayı amaçlıyordu. Ancak ABD'li bir kongre üyesinin dahi yerleşimcilerin engellemesiyle karşılaşması, bölgedeki güvenlik durumunun ne denli hassas olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Khanna, olayın ardından yaptığı açıklamada, "Batı Şeria'da Filistinli sivillerin, hatta ABD'li bir kongre üyesinin bile maruz kaldığı bu taciz, İsrail'in uluslararası hukuka aykırı yerleşim politikasının bir sonucudur. Biden yönetimi, bu tür saldırılara karşı daha net bir tavır almalıdır" ifadelerini kullandı. Kendisine eşlik eden Filistinli aktivistler ise, benzer engellemelerin günlük hayatta sıkça yaşandığına dikkat çekti.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD-İsrail İlişkileri ve Filistin Sorunu
Bu olay, ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin İsrail-Filistin çatışmasına yaklaşımı açısından kritik bir döneme denk geldi. Biden, başkanlık kampanyası sırasında yerleşim faaliyetlerine karşı çıkacağını söylese de, şu ana kadar bu konuda somut bir adım atmadı. Khanna gibi ilerici Demokratlar, ABD'nin İsrail'e sağladığı yıllık 3.8 milyar dolarlık askeri yardımın, yerleşim politikalarını ve insan hakları ihlallerini meşrulaştırdığını savunuyor. Öte yandan İsrail yönetimi, yerleşimcilerin eylemlerine nadiren müdahale ederken, uluslararası toplum da genellikle sembolik kınamalarla yetiniyor.
Olay aynı zamanda, Batı Şeria'da artan yerleşimci şiddetinin bir parçası. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2023 yılında yerleşimciler tarafından Filistinlilere yönelik 1,000'den fazla saldırı gerçekleştirildi. Bu durum, iki devletli çözümün uygulanabilirliğini giderek zora sokuyor. Khanna'nın kısa süreli alıkonulması, ABD'nin bölgedeki rolü ve uluslararası hukukun uygulanması konusunda yeni tartışmalar başlattı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarihsel olarak Filistin davasını destekleyen ve İsrail'in yerleşim politikalarını kınayan bir ülke. Bu olay, Türkiye'nin uluslararası platformlarda Filistin yanlısı söylemini güçlendirebilir. Ancak, son dönemde Türkiye-İsrail ilişkilerinde yaşanan normalleşme süreci göz önüne alındığında, Ankara'nın bu konuda daha dengeli bir tutum sergilemesi beklenebilir. Khanna'nın alıkonulması, ABD'nin Ortadoğu politikalarını sorgulamaya iten bir gelişme olarak Türk diplomasisi için de bir fırsat penceresi açabilir. Öte yandan, Türkiye'nin Filistin topraklarındaki insani yardım faaliyetleri ve Kudüs konusundaki hassasiyeti düşünüldüğünde, bu tür olaylar Türk kamuoyunda İsrail karşıtı duyguları canlı tutabilir.
