ABD'li senatörler, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesinin NATO'nun savunma kapasitesini önemli ölçüde artıracağını ifade etti. Senatör Jeanne Shaheen, Türkiye'nin savunma sanayi altyapısının NATO'ya katkılarının Kongre'de geniş çapta takdir edildiğini vurguladı. Bu açıklamalar, Türkiye'nin 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle programdan çıkarılmasının ardından gelen bir dönemde yapıldı.
Gelişmenin Arka Planı
Türkiye, F-35 programının orijinal ortağıydı ve uçağın bazı parçalarının üretiminde kritik bir rol oynuyordu. Ancak ABD, Türkiye'nin S-400 alımının NATO sistemleriyle uyumsuzluk yaratacağı ve F-35'in gizlilik özelliklerini tehlikeye atabileceği gerekçesiyle Ankara'yı programdan çıkardı. Türkiye'nin yerli savunma sanayi üretim kapasitesi ve jeostratejik konumu, uzun süredir NATO için önemli bir varlık olarak görülüyor. Senatör Shaheen'in yanı sıra diğer ABD'li yetkililer de Türkiye'nin ittifaka yaptığı katkıları takdirle anıyor.
Son dönemde Türkiye ile ABD arasında savunma alanında diyalog kanalları yeniden açılmış durumda. Özellikle Ukrayna savaşı sonrası NATO'nun doğu kanadının güçlendirilmesi ihtiyacı, Türkiye'nin rolünü daha da belirgin hale getirdi. F-35 programına dönüş olasılığı, iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi ve bölgesel güvenlik dinamikleri açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılması, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Karadeniz'deki güç dengelerini de etkileyebilir. Türkiye, halihazırda NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip ve insansız hava araçları (İHA) başta olmak üzere savunma sanayisinde önemli atılımlar yapmış durumda. F-35'lerin envantere eklenmesi, Türkiye'nin hava kuvvetleri kapasitesini modernize ederek bölgesel caydırıcılığını artıracaktır.
Öte yandan, Rusya ile ilişkilerde denge arayışı ve S-400 krizi, bu sürecin önündeki en büyük engel olarak duruyor. ABD Kongresi'nde Türkiye'ye yönelik olumlu görüşlerin artması, ancak bu teknik ve politik sorunların çözümüne bağlı. Uzmanlar, Türkiye'nin S-400'leri aktif kullanmaması veya başka bir düzenleme ile sorunun aşılabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dış politikasında çok yönlü bir strateji izlediğini ve aynı anda hem Batı ittifakıyla hem de Rusya ile ilişkilerini sürdürebildiğini gösteriyor. F-35 programına dönüş, Türk savunma sanayiinin uluslararası entegrasyonunu derinleştirirken, NATO içindeki etkinliğini de artıracaktır. Ayrıca, bu adım Türkiye'ye beşinci nesil savaş uçağı teknolojisine erişim imkânı tanıyacak ve milli muharip uçak KAAN projesinin geliştirilmesinde sinerji yaratabilecektir. Ancak S-400 meselesinin çözümü, bu sürecin başarıya ulaşması için kritik öneme sahip.
