ABD Senato Ödenekler Komitesi üyesi Cumhuriyetçi Senatör John Kennedy, Yüksek Mahkeme'nin artan tehditler nedeniyle talep ettiği ek güvenlik bütçesine şüpheyle yaklaştı. Salı günü yaptığı açıklamada, 'Burada bir para perisi yok' ifadelerini kullanan Kennedy, mahkemenin mevcut kaynaklarını daha verimli kullanması gerektiğini söyledi. Yüksek Mahkeme Başyargıcı John Roberts ise geçtiğimiz haftalarda Kongre'ye gönderdiği yıllık raporda, federal yargıçlara ve ailelerine yönelik tehditlerin 'alarm verici seviyeye' ulaştığını belirterek güvenlik harcamaları için ek fon talebinde bulunmuştu.
Gelişmenin arka planı
ABD'deki federal yargıçlara yönelik tehditler, özellikle 2022 yılında Yüksek Mahkeme'nin kürtaj hakkını anayasal güvence altına alan Roe v. Wade kararını bozmasının ardından büyük bir artış gösterdi. Bu kararın ardından hem muhafazakar hem liberal gruplardan gelen tepkiler, yargıçların güvenliğini yeniden gündeme taşıdı. Federal Yargı Merkezi tarafından yayınlanan verilere göre, federal yargıçlara yönelik tehdit sayısı 2015'te 926 iken 2021'de 5.800'e, 2023'te ise 10.000'in üzerine çıktı. Yüksek Mahkeme'nin 2024 mali yılı bütçe talebi, bu artan tehditlere karşı güvenlik önlemlerini güçlendirmek için 18,8 milyon dolar ek kaynak içeriyor. Ancak Senatör Kennedy, mahkemenin zaten yıllık 130 milyon doların üzerinde bir bütçeye sahip olduğunu ve bu parayı yönetmede sorunlar yaşadığını iddia etti. Kennedy, 'Eğer fazla paranız varsa, önce onu nasıl harcadığınıza bakın. Sonra bana gelin' diyerek mahkemenin mali yönetimini eleştirdi.
Öte yandan, Başyargıç Roberts geçen ay yayınlanan raporunda, mahkemenin güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak için Kongre'den destek istemiş ve 'yargıçların ve ailelerinin güvenliği demokrasimizin temel bir taşıdır' ifadelerini kullanmıştı. Beyaz Saray Sözcüsü Karine Jean-Pierre de yaptığı açıklamada, yargıçlara yönelik tehditlerin 'kabul edilemez' olduğunu ve Başkan Joe Biden'ın mahkemenin güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli kaynağın sağlanmasını desteklediğini belirtti. Ancak Kennedy'nin Ödenekler Komitesi'ndeki etkisi, bütçe artışının önünde ciddi bir engel oluşturuyor.
Bölgesel veya küresel boyut
ABD Yüksek Mahkemesi'nin güvenlik bütçesi krizi, sadece bir finansman meselesi olmanın ötesinde, ülkedeki siyasi kutuplaşmanın ve yargı bağımsızlığına yönelik tehditlerin bir yansıması olarak görülüyor. Roe v. Wade kararının bozulması, silah hakları, dini özgürlükler ve göçmenlik gibi konulardaki tartışmalı kararlar, mahkemeyi siyasi hedef tahtasına oturttu. Son iki yılda, mahkemenin muhafazakar üyelerinin evlerinin önünde protestolar düzenlenirken, birçok yargıç ve ailesi koruma altına alındı. Bu durum, ABD'nin yargı bağımsızlığı ve hukukun üstünlüğü gibi temel değerlerine yönelik bir güven erozyonuna işaret ediyor. Diğer ülkelerde de benzer şekilde yüksek mahkemelere yönelik tehditlerin arttığı göz önüne alındığında, ABD'deki bu tartışma küresel çapta yargı güvenliği konusunda dikkatle izleniyor. Özellikle Polonya, Macaristan gibi ülkelerde yargı bağımsızlığına yönelik siyasi baskıların arttığı bir dönemde, ABD'nin bu konuda alacağı kararlar, diğer ülkeler için de bir referans oluşturabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki yüksek yargıya yönelik tehditler ve bütçe tartışmaları, Türkiye açısından dolaylı ancak önemli bir gelişmedir. Türkiye'de de son yıllarda yargı mensuplarına yönelik tehditlerin arttığı bilinmektedir. Özellikle 15 Temmuz darbe girişimi sonrası yargıda yapılan tasfiyeler, HSK kararları ve infaz düzenlemeleri gibi konular, yargı bağımsızlığı tartışmalarını alevlendirmiştir. ABD'deki bu gelişmeler, yargı güvenliğinin küresel bir sorun haline geldiğini göstermektedir. Türkiye'nin de yargı mensuplarının korunması ve yargı bağımsızlığının güçlendirilmesi için somut adımlar atması gerekmektedir. Ayrıca, ABD'de yargıya ayrılan bütçenin yetersizliği tartışılırken, Türkiye'de adalet harcamalarının GSYH içindeki payının düşük olduğu gerçeği, bu alandaki ihtiyacı bir kez daha ortaya koymaktadır.
