ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Perşembe günü Körfez ülkelerine yaptığı ziyaretin sonunda, İran ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın müttefiklerin çıkarlarını dikkate alacağını söyledi. Rubio, bölge ülkelerinin ön anlaşmaya derin çekinceleri olduğu bir dönemde, ortakları ikna etmek amacıyla Orta Doğu turunu tamamladı. Bir hafta süren tur kapsamında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn ve Kuveyt ziyaret edildi. Görüşmelerde İran'ın nükleer programı, Yemen'deki Husilerle bağlantılı güvenlik endişeleri ve bölgesel istikrar masaya yatırıldı.
Rubio'nun mesajı: Endişeleriniz önemseniyor
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) toplantısında konuşan Rubio, ABD'nin İran ile müzakere sürecinde şeffaf olacağını ve müttefiklerin güvenlik kaygılarını dikkate alacağını vurguladı. Özellikle Suudi Arabistan ve BAE, İran'ın bölgedeki vekil güçler aracılığıyla istikrarsızlık yaratmasından endişeleniyor. 2015'te imzalanan nükleer anlaşmanın ardından İran'ın füze programı ve bölgesel müdahaleleri artırmıştı. Rubio, yeni anlaşmanın bu boyutları da kapsayacağını ima etti.
Toplantıya katılan diplomatlar, ABD'nin ön anlaşmanın detaylarını paylaşmakta isteksiz olduğunu, ancak ortakların İran'ın nükleer silah elde etme yolunda olduğu yönündeki istihbarat raporlarından endişe duyduğunu aktardı. KİK ülkeleri, İran'la ilişkilerini normalleştirme adımları atarken, ABD baskısı altında dengeyi korumaya çalışıyor.
Bölgesel yansımalar: Yemen ve enerji güvenliği
Rubio'nun ziyareti sırasında Yemen'deki ateşkes süreci de gündeme geldi. Suudi Arabistan, İran destekli Husilerle müzakere ederken, ABD'nin İran'la anlaşmasının Yemen'deki dengeleri değiştirebileceği belirtiliyor. Enerji güvenliği açısından bakıldığında, Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve petrol fiyatları üzerindeki olası etkiler değerlendirildi. Katar, doğalgaz ihracatını artırma planlarıyla İran'la rekabet halinde; bu nedenle anlaşmanın enerji piyasalarına etkisi de merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile komşu olması ve enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran'dan karşılaması nedeniyle gelişmeleri yakından takip ediyor. ABD-İran anlaşması, Türkiye'nin İran'la ticari ve diplomatik ilişkilerini doğrudan etkileyebilir. Anlaşma sağlanırsa, Türkiye'nin İran'a yönelik yaptırımlara uyum konusunda baskı hissetmesi muhtemel. Öte yandan, Körfez ülkeleriyle Türkiye arasındaki son dönemde artan yakınlaşma, bu dengeleri olumlu yönde etkileyebilir. Türkiye'nin bölgesel istikrara katkı sağlamak için İran ve Körfez arasında arabuluculuk rolü üstlenmesi gündeme gelebilir.
