ABD'de yapılan yeni bir araştırma, genç kadınların yaklaşık üçte birinin hayat kurtarıcı kanser tarama testlerini hiç yaptırmadığını ortaya koydu. Uzmanlar, özellikle meme ve rahim ağzı kanseri gibi erken teşhisle tedavi edilebilen hastalıklarda bu ihmalin ölümcül sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarıyor. Araştırma, tarama oranlarındaki düşüşün giderek hızlandığını ve bu durumun özellikle düşük gelirli ve kırsal kesimdeki kadınları daha fazla etkilediğini gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
Söz konusu çalışma, Amerikan Kanser Derneği'nin (ACS) verilerine dayanıyor. Verilere göre, 21-29 yaş arası kadınların yalnızca yüzde 68'i rahim ağzı kanseri taraması olan Pap smear testini yaptırdığını bildirirken, 40-49 yaş arası kadınlarda meme kanseri taraması oranı yüzde 61'de kaldı. Bu oranlar, son on yılda belirgin bir düşüş gösterdi. Özellikle COVID-19 pandemisi döneminde ertelenen taramalar, hâlâ toparlanma sürecinde. Uzmanlar, pandemi sonrası dönemde birçok kadının sağlık kontrollerini ihmal ettiğini ve bunun uzun vadede kanser ölümlerinde artışa neden olabileceğini vurguluyor.
Tarama oranlarındaki düşüşün nedenleri arasında ekonomik zorluklar, sağlık sigortası eksikliği, sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizlikler ve yanlış bilgilendirme yer alıyor. Ayrıca, HPV aşısının yaygınlaşmasıyla bazı kadınların bu taramaları gereksiz gördüğüne dair yanlış bir algı da mevcut. Ancak uzmanlar, aşı olsa bile düzenli tarama yaptırmanın önemine dikkat çekiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu tablo yalnızca ABD ile sınırlı değil. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) verilerine göre, dünya genelinde kadınların yaklaşık yarısı, uygun sağlık hizmetlerine erişim olmadığı için kanser taraması yaptıramıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde rahim ağzı kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biri. Küresel sağlık örgütleri, tarama programlarının yaygınlaştırılması ve farkındalık artırılması için çağrıda bulunuyor. ABD'deki bu düşüşün, dünya genelindeki sağlık sistemlerine de bir uyarı niteliği taşıdığı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir risk söz konusu. Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) sayesinde ücretsiz tarama hizmetleri sunulmasına rağmen, toplumun bu hizmetlere erişimi ve farkındalığı sınırlı kalabiliyor. Bu haber, Türkiye'nin kendi tarama programlarını güçlendirmesi ve özellikle genç kadınları düzenli kontrollere yönlendirmesi gerektiğine işaret ediyor. Ayrıca sağlık alanındaki dijital dönüşüm ve mobil sağlık uygulamalarının bu konuda önemli bir fırsat sunduğu düşünülüyor.
