Eski Chicago Belediye Başkanı ve üst düzey Demokrat Parti üyesi Rahm Emanuel, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırması yönündeki çağrısına destek verdi. Emanuel, bir televizyon programında yaptığı açıklamada, Avrupa'nın ABD'nin askeri korumasına bağımlı hale gelmesinden kendisinin sorumlu olduğunu belirtti. Bu yorum, ABD'deki siyasi tartışmalarda Avrupa'nın NATO savunma harcamaları hedeflerine ulaşma konusundaki başarısızlığına dikkat çekiyor. Özellikle bazı Avrupa ülkelerinin gayrisafi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 2'si olan NATO hedefini tutturmakta zorlandığı bir dönemde, Emanuel'in çıkışı dikkat çekici bir şekilde Trump'ın söylemleriyle örtüşüyor. Trump, başkanlığı sırasında sık sık Avrupalı müttefikleri yeterli savunma harcaması yapmamakla eleştirmişti.
Gelişmenin arka planı
Rahm Emanuel, Barack Obama döneminde Beyaz Saray Genel Sekreteri olarak görev yapmış ve daha sonra Chicago belediye başkanı seçilmişti. Kendisi, Demokrat Parti'nin önemli isimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Emanuel'in Trump'ın Avrupa savunma harcamaları konusundaki tutumuna destek vermesi, partiler üstü bir mutabakatın sinyali olarak yorumlanıyor. Emanuel, "Avrupa, ABD'ye bağımlı hale gelmekten sorumlu" ifadesini kullanarak, kıtanın kendi savunması için daha fazla sorumluluk alması gerektiğini vurguladı.
NATO üyesi ülkeler 2014'teki Galler Zirvesi'nde, savunma harcamalarını GSYH'lerinin yüzde 2'sine çıkarmayı taahhüt etmişti. Ancak 2024 itibarıyla birçok Avrupa ülkesi bu hedefin gerisinde kalmaya devam ediyor. ABD ise GSYH'sinin yaklaşık yüzde 3.5'ini savunmaya ayırıyor ve bu da transatlantik ittifak içinde bir dengesizlik yaratıyor. Emanuel, Avrupa'nın bu konuda daha fazla çaba göstermesi gerektiğini savunurken, ABD'nin dikkatini Asya-Pasifik bölgesine kaydırması gerektiğine de işaret etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Emanuel'in bu açıklamaları, Avrupa güvenlik mimarisinin geleceği hakkında önemli tartışmaları beraberinde getiriyor. Ukrayna savaşı, Avrupa ülkelerinin savunma kapasitelerini artırma ihtiyacını açıkça ortaya koymuş olsa da, birçok ülke bütçe kısıtlamaları ve siyasi engeller nedeniyle hızlı bir artış gerçekleştiremiyor. Bu durum, NATO içinde bir yük paylaşımı krizine yol açarken, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltma olasılığı da gündeme geliyor.
Emanuel'in Demokrat Parti içinde bu konuda Trump'la aynı çizgide durması, ABD dış politikasında süreklilik olabileceğinin bir göstergesi. Zira hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar, Avrupa'nın kendi savunmasına daha fazla yatırım yapması gerektiği konusunda artan bir mutabakata sahip. Bu durum, transatlantik ilişkilerde yeni bir dönemin habercisi olabilir. Özellikle Çin'in yükselişi karşısında ABD'nin kaynaklarını daha verimli kullanma ihtiyacı, Avrupa'nın savunma yükünü artırmasını zorunlu kılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkilemektedir. Türkiye, savunma harcamalarını GSYH'sinin yüzde 2'sinin üzerinde tutarak NATO taahhüdünü fazlasıyla yerine getiriyor. Ancak Avrupa ülkelerinin harcamalarını artırması, uzun vadede Türkiye'nin ittifak içindeki askeri ağırlığını göreceli olarak azaltabilir. Türkiye, savunma sanayiinde yerelleşme ve milli teknolojiler geliştirme stratejisiyle bu sürece hazırlanırken, ABD'nin Avrupa'dan daha fazla katkı beklemesi, Türkiye'ye yönelik savunma iş birliği baskılarını da hafifletebilir. Öte yandan, Avrupa güvenliğinin güçlenmesi, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki istikrarı olumlu etkileyebilir.
