Avrupa Birliği, Almanya'nın dört ayrı yarı iletken üretim tesisine toplam 659 milyon avro (yaklaşık 24 milyar Türk lirası) tutarında devlet yardımı sağlamasına onay verdi. Bu karar, Avrupa'nın Asya'ya olan çip bağımlılığını azaltma ve kıtayı küresel yarı iletken üretiminde daha rekabetçi hale getirme hedefiyle atılmış en somut adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. Yardım, Almanya'nın doğusundaki Saksonya eyaletinde kurulacak yeni fabrikaların yanı sıra mevcut tesislerin genişletilmesini kapsıyor. Projeler, Avrupa'nın en büyük ekonomisi olan Almanya'nın yarı iletken sektöründe bağımsızlık arayışının bir parçası olarak görülüyor.
Yatırımın ayrıntıları ve hedefleri
AB Komisyonu'nun onayladığı yardım paketi, Almanya'nın eski doğu bölgesinde yer alan Dresden ve çevresindeki üretim tesislerine yönlendirilecek. Dört projeden en büyüğü, Infineon Technologies'in Dresden'de kuracağı yeni 300 milimetre silikon levha (wafer) fabrikası. Şirket, bu tesis için 500 milyon avro devlet desteği alacak. Diğer projeler arasında Globalfoundries'in Dresden'deki mevcut tesisine iki farklı üretim hattı eklenmesi ve Bosch'un Dresden'deki yarı iletken üretim hattının genişletilmesi yer alıyor. Her bir proje, Almanya'nın toplam 10 milyar avro olarak belirlediği çip yatırım fonundan pay alacak. AB Komisyonu, bu yardımların Avrupa'da çip kıtlığını önleyeceğini ve kıtanın tedarik zinciri güvenliğine katkı sağlayacağını belirtti. Ayrıca yardımların AB'nin devlet yardımı kurallarına uygun olduğu ve rekabet ortamını bozmayacağı ifade edildi.
Küresel çip rekabetinde Avrupa'nın hamlesi
Bu yatırımlar, AB'nin 2023'te kabul ettiği Avrupa Çip Yasası (European Chips Act) kapsamında atılan en büyük adımlardan biri. Yasa, 2030 yılına kadar Avrupa'nın küresel yarı iletken üretimindeki payını yüzde 20'ye çıkarmayı hedefliyor. Şu anda bu oran yüzde 9 seviyesinde. Karar, aynı zamanda ABD'nin 2022'de çıkardığı CHIPS ve Bilim Yasası ile Çin'in büyük çaplı yarı iletken sübvansiyonlarına bir yanıt olarak görülüyor. Avrupa, özellikle otomotiv ve endüstriyel elektronikte kullanılan çiplerde Tayvan, Güney Kore ve Çin'e olan bağımlılığını azaltmak istiyor. Pandemi döneminde yaşanan çip kıtlığı, Avrupa'nın otomotiv sektöründe büyük üretim kayıplarına yol açmıştı. Almanya Başbakanı Olaf Scholz, bu yatırımlarla Almanya'nın yarı iletken üretiminde 'en modern tesislere sahip olacağını' ve 'teknolojik egemenliğini güçlendireceğini' açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yarı iletken üretiminde büyük ölçüde ithalata bağımlı bir konumda. AB'nin çip üretimini teşvik eden bu hamlesi, Türkiye'nin de uzun vadede benzer bir strateji izlemesi gerektiğini gösteriyor. Türkiye, otomotiv ve beyaz eşya gibi çip yoğun sektörlerde Avrupa ile entegre üretim yapıyor; bu nedenle Avrupa'daki çip arzının artması Türkiye'ye de olumlu yansıyabilir. Ayrıca Türkiye, Avrupa Çip Yasası kapsamında üçüncü ülkelerle iş birliğine açık olan projelere dahil olabilir. Ancak Türkiye'nin kendi çip ekosistemini kurması için sermaye ve teknoloji transferine ihtiyacı var. Bu gelişme, Türkiye'nin yarı iletken alanında daha aktif bir sanayi politikası benimsemesi için bir fırsat penceresi sunuyor.
