ABD Dışişleri Bakanlığı, yeşil kart (green card) başvuruları için 100 bin dolarlık bir teminat zorunluluğu getirmeyi değerlendiriyor. Bakanlık Sözcüsü Tommy Pigott, yönetimin, ABD'de daimi ikamet hakkı elde etmek isteyen göçmenlerin “mali açıdan kendine yeterli” olduklarını garanti altına almak amacıyla altı haneli bir teminat seçeneğini incelediğini doğruladı. Henüz resmi bir karar alınmamış olmakla birlikte, söz konusu düzenleme, Trump yönetiminin göçmenlik politikalarında attığı en sert ekonomik adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Uygulamanın yürürlüğe girmesi durumunda, yeşil kart başvurusunda bulunan adayların ya bu teminatı peşin olarak yatırması ya da benzer miktarda mali varlık göstermesi gerekecek.
Teminat düzenlemesinin arka planı
ABD hükümeti, göçmenlik başvurularında kamu kaynaklarına yük olma riskini azaltmak amacıyla bir süredir “mali teminat” (public charge bond) sistemini kullanıyor. Mevcut kurallar, kamu yardımı alma potansiyeli yüksek olan başvurularda en az 1,000 dolardan başlayan teminatları içeriyor. Ancak önerilen 100 bin dolarlık tutar, mevcut uygulamadaki en yüksek teminatın çok ötesinde. Uzmanlar, bu kadar yüksek bir meblağın yalnızca varlıklı başvuru sahiplerinin önünü açacağını, orta ve düşük gelirli göçmen adaylarının ise süreci neredeyse imkânsız hale getireceğini belirtiyor.
Trump yönetimi, ilk döneminde “kamu yükü” (public charge) kuralını sıkılaştırarak, yeşil kart ve vize başvurularında maddi durumun daha detaylı incelenmesini sağlamıştı. Biden yönetimi bu kuralı gevşetse de, Trump’ın ikinci döneminde göçmen karşıtı politikalar yeniden canlandı. Beyaz Saray, Amerikan işçilerini korumak ve göçmenlerin sosyal yardım sistemine yük olmasını engellemek için “en katı önlemleri” uygulayacaklarını açıklamıştı.
Küresel boyut ve eleştiriler
100 bin dolarlık teminat önerisi, yalnızca ABD’de değil, uluslararası kamuoyunda da geniş yankı uyandırdı. Göçmen hakları savunucuları, bu tutarın birçok ülke için ortalama yıllık gelirin katbekat üzerinde olduğuna dikkat çekerek, düzenlemeyi “ekonomik ayrımcılık” olarak nitelendiriyor. American Immigration Council gibi kuruluşlar, mali yükün vasıflı iş gücünün ABD’ye girişini engelleyeceğini ve ülkenin küresel rekabet gücünü zayıflatacağını savunuyor. Öte yandan, söz konusu politika, düşük vasıflı göçmen akışını sınırlamak isteyen çevrelerden destek görüyor. Meksika ve Orta Amerika ülkeleri başta olmak üzere birçok hükümet, bu tür önlemlerin yasa dışı göçü artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Ekonomistler, 100 bin dolarlık teminatın yılda yaklaşık 1 milyon yeşil kart başvurusunun en az yarısını etkileyebileceğini ve başvuru sürecini hem mali hem de bürokratik açıdan ağırlaştıracağını öngörüyor. Ayrıca, teminatın iade edilebilir olması büyük önem taşıyor; ancak hangi koşullarda iade edileceği veya kamu yükü oluştuğunda teminatın tamamen kaybedilip kaybedilmeyeceği henüz netlik kazanmış değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk vatandaşlarının ABD’ye göç etme ve yeşil kart başvurusu yapma sürecini doğrudan etkileyecektir. 100 bin dolar gibi yüksek bir teminat, özellikle orta gelirli aileler ve öğrenciler için önemli bir engel teşkil edebilir. ABD’de yaşayan yaklaşık 500 bin Türk kökenli vatandaş bulunmakta; her yıl binlerce Türk, aile birleşimi, iş veya yatırım gerekçesiyle yeşil kart başvurusu yapmaktadır. Bu politikanın hayata geçmesi, Türkiye’den ABD’ye nitelikli iş gücü akışını yavaşlatabilir ve iki ülke arasındaki ekonomik ve akademik bağları zayıflatabilir. Ayrıca, ABD’nin göçmenlik politikalarındaki bu sertleşme, Türk vatandaşlarının diğer Batı ülkelerine yönelmesine yol açabilir.
