İsrail'in en güçlü destekçileri olarak bilinen Amerikan lobi grupları, hem Beyaz Saray nezdinde hem de seçim sandıklarında artan bir dirençle karşılaşıyor. Geleneksel olarak iki partili güçlü bir desteğe sahip olan İsrail yanlısı lobi, son dönemde hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi tabanda artan eleştirilerin hedefi haline gelirken, stratejisini yeniden gözden geçirmek zorunda kalıyor. AIPAC (Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi) gibi örgütler ve pro-Israel PAC'ler (Siyasi Eylem Komiteleri) milyonlarca dolarlık bağış kampanyalarına rağmen, Kongre'de İsrail'e koşulsuz askeri yardım sağlanmasına yönelik oylamalarda bile beklenmedik bir muhalefetle karşılaşıyor. Özellikle, Gazze'deki sivil kayıpların artması ve işgal politikalarının uluslararası alanda yargılanması, ABD'deki İsrail yanlısı lobinin geleneksel argümanlarını zayıflatıyor.
Gelişmenin arka planı: Siyasi destekte erozyon
Amerikan kamuoyunda İsrail'e destek son yıllarda azalma eğiliminde. Pew Araştırma Merkezi'nin 2023 tarihli anketine göre, 18-29 yaş arası Amerikalıların yalnızca %41'i İsrail'e olumlu bakıyor; bu oran 65 yaş üstünde %68'e yükseliyor. Genç seçmenler arasında Filistin davasına duyulan sempati ve İsrail politikalarına yönelik eleştiriler artıyor. Bu durum, kongre seçimlerine de yansıyor. 2024 ön seçimlerinde, AIPAC'ın desteklediği bazı adaylar, İsrail karşıtı söylemlerle kampanya yürüten ilerici rakiplere karşı zorlu yarışlar veriyor. Örneğin, New York'un 16. bölgesinde Temsilci Jamaal Bowman'a karşı AIPAC'ın 14 milyon dolardan fazla harcaması, Bowman'ın yeniden seçilememesine neden oldu ancak bu tür başarıların maliyeti giderek artıyor.
Beyaz Saray'da da benzer bir tablo var. Başkan Joe Biden yönetimi, İsrail'e verdiği askeri ve diplomatik desteği sürdürürken, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim politikalarına ve Gazze'deki operasyonlarına yönelik kamuoyu önünde eleştirilerde bulunuyor. Biden'ın ekibi, Demokrat Parti'nin sol kanadıyla ilişkileri dengelemeye çalışırken, İsrail yanlısı lobi ise yönetimin İsrail'e yönelik baskıyı artırmasından endişeleniyor. Lobi örgütleri, İsrail'e koşulsuz yardım sağlayan yasaların geçirilmesi için Kongre'de yoğun bir lobi faaliyeti yürütüyor ancak bu çabaların etkinliği sorgulanıyor.
Bölgesel boyut: Orta Doğu'da değişen dinamikler
ABD'deki İsrail yanlısı lobinin yaşadığı zorluklar, sadece iç politika ile sınırlı değil. Bölgesel düzeyde, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin İsrail ile normalleşme sürecinde yaşanan aksaklıklar, lobinin bölgesel barış söylemini zayıflatıyor. Ayrıca, uluslararası hukuk açısından İsrail'in işgal altındaki topraklardaki faaliyetlerine yönelik artan baskılar, ABD'deki destekçilerini savunmada bırakıyor. Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi kuruluşların raporları, lobinin İsrail'i 'tek Orta Doğu demokrasisi' olarak sunma stratejisini zorlaştırıyor. Bu gelişmeler, ABD dış politikasında İsrail'in ayrıcalıklı konumunun yeniden değerlendirilmesi yönünde tartışmaları körüklüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki İsrail lobisinin etkisinin zayıflaması, Türk dış politikasının özellikle Doğu Akdeniz ve Filistin meselesindeki pozisyonu açısından önemli fırsatlar sunabilir. Türkiye, uzun süredir İsrail'in Filistin politikalarını eleştirmekte ve ABD'deki güçlü İsrail lobisi nedeniyle Kongre'de Türkiye karşıtı girişimlerle karşılaşmaktadır. Lobinin güç kaybetmesi, Türkiye'nin S-400 ve Kıbrıs konularında Kongre'de lobi faaliyetleri ile karşı karşıya kaldığı ortamı hafifletebilir. Ayrıca, İsrail yanlısı seslerin azalması, Türkiye'nin Filistin davasını ABD kamuoyunda daha etkili bir şekilde anlatmasına imkan tanıyabilir; bu da bölgesel dengeler açısından Türkiye lehine bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
